بازسازی اماکن تاریخی

یکی از مهم‌ترین کلیساهای ایران، کلیسای سنت استپانوس نام دارد که در شهرستان جلفای آذربایجان شرقی واقع شده است. این کلیسا دومین کلیسای مهم ارمنیان کشور است. در این نوشته می‌خواهیم به معرفی این کلیسا بپردازیم.

معرفی کلیسای سنت استپانوس

در دامان طبیعت بکر و سرسبز جلفا و در میان کوه‌های مرزی جلفا و جمهوری آذربایجان، یکی از زیباترین و مهم‌ترین کلیساهای ایران و از جاهای دیدنی استان آذربایجان شرقی قرار گرفته است. این کلیسا سنت استپانوس یا کلیسای استفانوس مقدس نام دارد. کلیسای سنت استپانوس بعد از قره‌کلیسا دومین کلیسای مهم ارامنه ایران به شمار می‌رود که مورد احترام تمام مسیحیان و حتی دیگر ادیان است. هر ساله ارامنه بسیاری از گوشه و کنار ایران به زیارت این مکان می‌روند.

کلیسای سنت استپانوس علاوه بر محل عبادت مسیحیان، مکان اجتماع هنرمندان، فلاسفه، مورخان، دانشمندان و مکانی برای آموزش و تعلیم و تربیت کشیشان و راهبان مسیحی بوده است. این کلیسا به‌دلیل سبک بنا و جنبه فرهنگی از مراکز مشهور دینی و فرهنگی ارمنیان به شمار می‌رود. خوش‌نویسان و خطاطان زیادی در این وانگ حضور داشتند و به نوشتن کتاب می‌پرداختند. نقاشان و تهذیب‌کاران نیز با هنر خود بر زیبایی کتاب‌ها می‌افزودند و به این دلیل به‌عنوان یکی از مراکز خوش‌نویسان ارمنی شهرت دارد. در حال حاضر نیز تعداد زیادی از کتاب‌های نوشته شده در این کلیسا در کتابخانه‌های جمهوری ارمنستان و ایتالیا نگهداری می‌شود.

کلیسای سنت استپانوس با شماره ثبتی ۴۲۹ در سال ۱۳۴۱ در فهرست میراث ملی ایران به ثبت رسید. این کلیسا به‌همراه دو کلیسای زور زور و قره کلیسا به‌عنوان مجموعه کلیساهای ارمنی ایران در سال ۱۳۸۶ در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفتند.

کلیسای سنت استپانوس کجاست؟

کلیسای سنت استاپونس یکی از جاهای دیدنی جلفا است که در محلی به نام قزل وانگ یا صومعه سرخ در استان آذربایجان شرقی قرار دارد. این کلیسا در نزدیکی مرز جمهوری آذربایجان و در منطقه آزاد ارس قرار گرفته است و با کرانه جنوبی رودخانه ارس سه کیلومتر فاصله دارد. سنت استپانوس همچنین با شهر جلفا حدود ۱۷ کیلومتر فاصله دارد.

• آدرس کلیسای سنت استپانوس: استان آذربایجان شرقی، ۱۷ کیلومتری غرب شهر مرزی جلفا (مشاهده روی نقشه)

ساعت بازدید کلیسای سنت استپانوس

بازدید از کلیسای سنت استپانوس همه روزه از ساعت ۹ صبح تا ۱۹ امکان‌پذیر است. در ضمن با توجه به قرار گرفتن کلیسای سنت استپانوس در موقعیت خاص جغرافیایی و حاشیه رود مرزی ارس و شرایط آب و هوایی، در فصل زمستان تا ساعت ۱۷ می‌توانید از این کلیسا دیدن کنید.

تاریخچه کلیسای سنت استپانوس

قدمت دقیق کلیسای سنت استپانوس مشخص نیست. قدیمی‌ترین منبعی که در آن به کلیسای سنت استپانوس اشاره شده، مربوط به سال ۶۴۹ میلادی است. عده‌ای این کلیسا را به اوایل میسحیت نسبت می‌دهند. برخی نیز معتقدند در در سال ۲۶۶ هجری قمری برابر با ۹۷۶ میلادی و در زمان سلطنت آشوت باگرادونی پادشاه ارمنستان، کاتالیکوس خاچیک، رهبر مذهبی ارمنیان اسقف اعظم بالکن را به سرپرستی وانگ استپانوس مقدس انتخاب کرد و او با هزینه پادشاه کلیسایی در این محوطه بنا کرد.

در ساحل شمالی رود ارس کلیسایی وجود دارد که قرینه کلیسای سنت استپانوس است. قرینه بودن این دو کلیسا این احتمال را به وجود می‌آورد که هم‌زمان و توسط یک قدرت واحد که بر هر دو طرف رودخانه حکومت می‌کرد، ساخته شده‌اند. برخی منابع تاریخی مانند سفرنامه تاورنیه نیز آن را متعلق به دوره صفویه می‌دانند؛ اما شیوه معماری و تزیینات آن نشان می‌دهد این کلیسا بین قرن‌های چهار تا ۶ هجری قمری برابر با ۱۰ تا ۱۲ میلادی بنا شده است. سبک معماری کلیسا، تلفیقی از شیوه‌های معماری دوره‌های اورارتو، اشکانی و رومی است. بعد از ساخت بناهایی چون سنت اچمیادزین، طاطائوس، آختامار و سنت استپانوس این شیوه معماری به سبک معماری ارمنی شناخته شد.

کلیسای سنت استپانوس در دوره‌های مختلف مرمت و بازسازی شده است. هاکوپ جوقاتیسی، خلیفه اعظم وانگ استپانوس مرمت این بنا را در طی سال‌های ۱۰۵۳ تا ۱۰۶۶ هجری قمری انجام داد. در دوره‌ صفوی نیز بازسازی‌هایی در این کلیسا صورت گرفت و در عصر قاجار هم سنت استپانوس مورد توجه بود. چنانچه بر اساس کتیبه سنگی به خط نستعلیق که بالای در نصب شده است، در سال ۱۲۴۵ هجری قمری به فرمان عباس میرزا ولیعهد قاجار قریه‌ای در دره شام خریداری و وقف کلیسا می‌شود. متن این کتیبه از این قرار است:

بسم الله الرحمن الرحیم و هو القدیم

در عصر سلطنت اعلی قدر قدرت، قضا توامان، سکندر حشمت، دارا دربان، نواب اشرف، نایب السلطنه العلیه، عباس میرزا، ارواحنا فداه که خلف ارشد نامدار جمجاه، ظل الله، فتحعلیشاه قاجار است ابقی الله عمره و سلطنه و ادام الله ملکه که مرحمت بی‌نهایت درباره کمترین دعاگو سرکیس ولد استپان خلیفه جلفای من قراء نخجوان داشت و گویا که حسن خدمت کمترین در پیشگاه حضور والا جلوه‌گر شده بود؛ بنابراین قریه دره شام را در تاریخ سنه ۱۲۴۶ به این کمترین که دعاگوی دولت ابد مدت شاهی بودم تیول مرحمت فرمودند که صرف اوجاق دانیال (ع) نمایم و دعاگوی عمر و دولت شاه و شاهزاده و امیرزاده‌ها باشم. در تاریخ سنه ۱۲۴۶ قریه دره شام را از عالیجاه محبعلی بیگ نخجوانی به مبلغ سه صد تومان گرفته وقف اوجاق دانیال (ع) ساختیم که هر کس در این مقام مبارک بعد از این خلیفه بوده باشد، اولا به دولت شاه ایران واجب است دعا کند؛ ثانیا لعنت خدا و نفرین رسول بر آن کس شود که این قریه را بفروشد یا به بیع گذارد و صرف اوجاق ننماید. کتیبه علی اشرف نخجوانی سده ۱۲۴۷

در دوره‌های معاصر نیز طی چندین دوره کلیسای سنت استپانوس مرمت و بازسازی شده است. در مرمتی که در سال ۱۳۸۴ انجام گرفت، بقایای استخوانی کشف شد که طبق روایت‌های تاریخی آن‌ها را به حواریون و قدیسان مسیح نسبت داده‌اند. این استخوان‌ها از میان دو طاق کلیسا به دست آمدند. علاوه بر بقایای استخوانی چند تکه تخته مربوط به جعبه‌های نگهداری این استخوان‌ها، چند تکه پارچه زرد وآجری، تکه‌ای موم، گِل اخرا و دانه‌های کُندر نیز در این محوطه شناسایی شده ‌است.

اسقف اعظم و خلیفه ارامنه تهران و شمال ایران احتمال می‌دهد که این بقایا به جسد حضرت یحیی تعلق دارد. در برخی منابع تاریخی مانند سفرنامه تاورنیه، سیاح مشهور فرانسوی که در دوره صفوی به ایران سفر کرد و عکس‌هایی که در آرشیو تاریخی کاخ گلستان وجود دارد و توسط علیخان والی، حکمران شمالی آذربایجان در دوره ناصرالدین شاه قاجار گرفته شده، به وجود استخوان‌های حواریون و قدیسان از جمله سنت استپانوس و دانیال نبی اشاره شده است.

علت نام‌گذاری کلیسای سنت استپانوس

نام کلیسای سنت استپانوس از کلمه یونانی Stephanos گرفته شده که در آیین مسیحیت به معنی تاج و نمادی از حد کمال شناخته می‌شود. همچنین استفان سنت استپانوس یکی از حواریون عیسی مسیح (ع) و یکی از هفت نفر نیک تاماتی بود که مراسم تحلیف او به‌وسیله حواریون حضرت مسیح انجام و از مبلغان مسیحیت شد. او را فرستاده مستقیم سنت پیتر (پطرس) و سنت متیو (متی) از حواریون مسیح دانسته‌اند. استفان ۲۶ دسامبر سال ۳۶ میلادی توسط یهودیان اورشلیم با اتهام سخنرانی علیه شریعت یهود سنگسار شد و جزو اولین شهدای آیین مسیحیت به شمار می‌رود. به همین دلیل در گوشه و کنار جهان کلیساهایی به یاد وی با نام سنت استپانوس نام‌گذاری شده است.

کلیسای سنت استپانوس همچنین به‌دلیل قرار گرفتن در روستای متروکه‌ای به نام دره شام به این نام نیز خوانده می‌شود. از آنجایی که این کلیسا در دامنه ارتفاعات ماغارد یا ماقارات بنا شده در منابع ارمنی به آن دیر ماغارد نیز گفته می‌شود.

معماری و پلان کلیسای سنت استپانوس

برای رسیدن به کلیسای سنت استپانوس باید از مسیری کوتاه که منظره‌ای تماشایی دارد عبور کنید. بعد از رسیدن به پای کلیسا شاید اولین چیزی که نظرتان را جذب کند، گنبد حجاری شده و زیبای کلیسا باشد که روی استوانه‌ای برپا شده است. این کلیسا در میان حصاری سنگی و درون قلعه‌ای دژ مانند قرار گرفته که در زبان ارمنی به آن وانگ می‌گویند و دارای بارو، هفت برج نگهبانی و پنج پشت استوانه‌ای و سنگی است.

دروازه ورودی با در چوبی و آهن‌کوبی شده در دیوار غربی بارو جای گرفته است. در پایه‌های طرفین و طاق جناغی این دروازه سنگ تراش با حجاری‌های ظریف به کار رفته و در پیشانی طاق آن نقش‌برجسته‌ای از حضرت مریم و کودکی عیسی مسیح (ع) دیده می‌شود.

روی قسمت بیرونی دیوارهای کلیسای سنت استپانوس نقش‌برجسته‌های متعددی از جمله سنگسار شدن استپانوس مقدس در ضلع شرقی، مصلوب شدن حضرت مسیح در ضلع غربی و عروج حضرت مسیح به چشم می‌خورد. در قسمت‌های مختلف کلیسا نیز تزیینات متنوعی به‌کار رفته است؛ به‌گونه‌ای که نمای سنگی کلیسا پوشیده از حجاری و مقرنس‌کاری است. درون نمازخانه اصلی با نقاشی‌های زیبای گچی تزیین شده است.

بخش‌های مختلف کلیسای سنت استپانوس

کلیسای سنت استپانوس از بخش‌های مختلفی چون نمازخانه، برج ناقوس، نمازخانه بوعوس پطرس یا اجاق دانیال، صحن کلیسا یا حیاط کلیسا، پیشخوان ورودی اصلی مجموعه، هشتی ورودی، حیاط دیرها، کلیسای قدیمی، سالن‌های آموزش طلاب یا استنساخ کتب، محل اسکان راهب و مسافران یا انبار و محل ذخیره آذوقه و طویله‌های مجموعه تشکیل شده است.

در ادامه به معرفی سه بخش اصلی این کلیسا یعنی برج ناقوس، نمازخانه و اجاق دانیال پرداخته می‌شود.

برج ناقوس

برج ناقوس از چشمگیرترین بخش‌های کلیسا محسوب می‌شود. این برج روی ایوانی در طبقه متصل به دیوار جنوبی قرار دارد و دارای گنبدی هرمی شکل و هشت ضلعی است که روی هشت ستون استوانه‌ای از سنگ سرخ با سرستون‌های زیبا استقرار یافته است.

بر طاق برج ناقوس تصویر فرشتگانی با چهار بال و تصویر سر گاو کنده‌کاری شده‌اند. صلیبی نیز در کادر مستطیل شکل با گل‌های شبیه به خورشید یا شمسه کار شده است. چند طاووس و کبوتر نیز در بین نقوش دیده می‌شود.

نمازخانه اصلی کلیسا

نمازخانه کلیسای سنت استپانوس دارای ابعاد ۱۶ در ۲۱ متر است و ورودی آن در چوبی منبت‌کاری شده متعلق به دوران قاجار است. تزیینات متنوع و بدیعی چون حجاری پایه‌ها، طاق‌نماها، نیم‌ستون‌ها و زنجیرهای کنار مقرنس‌کاری‌ها و تزیینات طاق سردر در این نمازخانه دیده می‌شود. زیر نوک شیب سقف، نقش دایره‌واری وجود دارد که در مرکز آن دایره‌ای کوچک‌تر دیده می‌شود که شاید نمادی از خورشید باشد. پایین این نقش تصویر به صلیب کشیدن مسیح کار شده است. سه پنجره در بخش زیرین وجود دارد که اطراف آن نیز نقوش چلیپایی به چشم می‌خورد. در قسمت پایین طاق سردر ورودی نمازخانه نیز تزیینات مقرنس‌کاری بسیار زیبایی به کار رفته است.

در نمای بیرونی بخش جنوبی نمازخانه نمادها و کنده‌کاری‌هایی روی سنگ دیده می‌شود. در قسمت بالایی تصویر عقابی که دو طرف آن گل‌هایی مشابه خورشید به کاررفته است، وجود دارد. عقاب در حال حمل کردن چهارپایی با چنگال‌های خود است. در زیر این نقش برجسته دو گل دیگر و پایین آن‌ها در قابی مستطیل شکل، صحنه‌ای از یک داستان تصویر شده است که احتمالاً صحنه به شهادت رسیدن استپانوس باشد. سه سنگ بالای سر استپانوس و عودسوزی نیز در دست وی مشاهده می‌شود. سه فرشته نیز به نشانه تقدس شخصیت محوری داستان ترسیم شده‌اند. در این بین نقشی شبیه به نماد اهورامزدا هم مشاهده می‌شود.

در زیر این قسمت، قاب نورگیری به‌شکل صلیب وجود دارد مهم‌ترین ویژگی این نورگیر، وجود تصویر و نمادهایی به‌شکل حیوانات در اطراف صلیب است. دو طرف بالای صلیب کلاغی سمت راست و گاوی در طرف چپ مشاهده می‌شود. پایین سمت راست، یک مار و در طرف چپ، تصویر دو ماهی وجود دارد. در قسمت آخر نیز دو شیر نر به‌شکل قرینه در طرفین پایه صلیب کار شده‌اند.

نمازخانه بوعوس پطرس یا اجاق دانیال

اجاق دانیال بخشی از فضای داخلی کلیسا است. این اجاق، تالاری متصل به دیوار شمالی کلیسا با ۶ متر عرض و نزدیک به ۲۰ متر طول است. اجاق به‌وسیله دیوار از تالار جدا شده و به نام دانیال از قدیسین معروف قرن پنجم میلادی است. اجاق دانیال از تالار اجتماعات و محل غسل تعمید در انتهای شرقی تالار با سکوهایی بلند و میز سنگی غسل تعمید یا سنگ آب تشکیل شده است.

داخل کلیسای سنت استپانوس

فضای داخل کلیسا صلیبی شکل است و از سه قسمت شامل ایوان، نمازخانه و محراب تشکیل شده است. پشت ایوان و زیر گنبد اصلی، نمازخانه قرار دارد. گوشه‌های مقرنس و طاق گنبد دارای تصاویری رنگی است که شیوه نقاشی‌های مذهبی قرن ۱۶ و ۱۷ میلادی را به یاد می‌آورد. از جمله تزیینات داخل کلیسا، سه نمازگاه سنگی است که یکی در وسط محراب و دوتای دیگر در طرفین شمالی و جنوبی نمازخانه قرار دارند و از آثار دوره قاجار هستند.

دیر کلیسای سنت استپانوس

در محوطه کلیسای سنت استپانوس و در کنار آن یک دیر وجود دارد. در طبقه فوقانی این دیر اتاق‌هایی قرار دارد که محل استراحت مسافران و زائران و طبقه پایین اصطبل چهارپایان بوده است. کتابخانه کلیسا نیز در این مکان قرار داشته است.

نوع معماری و مصالح به کار رفته در ساختمان دیر با کلیسا متفاوت است. سنگ‌نبشته‌های متعددی به زبان ارمنی در داخل و خارج این دیر نصب شده که با ترجمه آن‌ها اطلاعات مهمی در مورد بانی کلیسا، معمار و تاریخ بنای آن به دست می‌آید.

موزه کلیسای سنت استپانوس

بخشی از تاریخ کلیسای سنت استپانوس در موزه آن روایت می‌شود. این موزه از دو بخش اصلی و جنبی تشکیل شده است. در بخش اصلی مجموعه‌ای از آثار به دست آمده از محوطه کلیسا همچون کتیبه‌ها و تصاویری از مکاتبات تاریخی کلیسا به نمایش گذاشته شده است.

در بخش جنبی موزه نیز کلیساهای تاریخی ارامنه ایران در قالب تصاویر و ماکت‌های سنگی در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارند.

کلیسای ننه‌مریم یا کلیسای حضرت مریم، کلیسای سنت ماری یا کلیسای شرق آشور، یکی از اماکن تاریخی ارویه است و به عنوان دومین کلیسای قدیمی جهان شناخته می‌شود. در این نوشته می‌خواهیم به معرفی این کلیسا بپردازیم.

کلیسای ننه مریم کجاست؟

کلیسای ننه‌ مریم یکی از متفاوت‌ترین کلیساهای ایران است که در خیابان خیام جنوبی شهر ارومیه قرار دارد.

• آدرس: استان آذربایجان غربی، ارومیه، خیابان امام خمینی (ره)، خیابان خیام جنوبی، پشت کلیسای آنجلیک (نمایش روی نقشه)

دسترسی به کلیسای ننه مریم

برای دسترسی به کلیسای ننه مریم از سمت شمال یا غرب ارومیه باید از اتوبان دکتر باهنر استفاده کنید. هنگامی که به مرکز شهر رسیدید، وارد خروجی خیابان مدرس شوید و آن را تا میدان ایالت ادامه دهید. سپس وارد سومین خروجی میدان یعنی خیابان امام خمینی (ره) شوید. دومین خیابان در سمت راست خیام جنوبی است که کلیسای ننه مریم ارومیه در آن قرار دارد.

اگر از شرق ارومیه راهی کلیسا هستید، باید از اتوبان خاتم الانبیا استفاده کنید. در اواسط این بزرگراه یک خروجی‌ برای خیابان شیخ شلتوت قرار دارد. این خیابان را تا میدان مهاباد ادامه دهید و از دومین خروجی به خیابان شهید منتظری وارد شوید. پس از طی مسافتی به میدان ولایت فقیه می‌رسید. سومین خروجی این میدان، خیابان امام خمینی (ره) است که از طریق آن می‌‌توانید به خیابان خیام جنوبی و سپس کلیسای ننه مریم ارومیه برسید.

تاریخچه کلیسای ننه مریم

قدمت کلیسای ننه مریم به سال‌های ابتدایی پس از میلاد می‌رسد که در آن زمان ساسانیان در ایران حکمرانی می‌کردند. طبق روایات و کتب تاریخی، سه تن از موبدان زرتشتی که تولد حضرت عیسی (ع) را پیش‌بینی کرده بودند، پس از سفر به اورشلیم، از صحت پیش‌بینی خود آگاه می‌شوند. داستان از آن قرار بود که این سه نفر در یکی از شب‌ها در معبد خود مشغول به ستایش بودند و ناگهان ستاره‌ای درخشان را می‌بینند که به‌سمت شرق در حرکت بود. آن‌ها این ستاره را نشانه‌ تولد مسیح (ع) می‌دانند و بلافاصله به‌طرف ستاره حرکت می‌کنند‌‌ تا به اورشلیم می‌رسند.

آن‌ها پس از سفر خود به ارومیه برگشتند و معبد زرتشت را به کلیسا تبدیل کردند. نام دو تن از این افراد، ملکوم و بخت نصر بود؛ اما از نفر سوم هیچ اطلاعی در دسترس نیست. سنگ قبر این سه نفر نیز تا سال ۱۹۱۵ میلادی در ورودی کلیسا قرار داشت تا اینکه در این سال توسط روس‌های ارتدوکس به یکی از موزه‌های کیف منتقل شد.

روایت دیگری نیز وجود دارد که این مکان مذهبی را نخستین کلیسای مشرق‌زمین معرفی می‌کند. نویسندگان آشوری و مسیحی معتقدند که این کلیسا در بدو ساخت به‌عنوان آتشکده‌ استفاده می‌شد و روزگاری از معروف‌ترین زیارتگاه‌های زرتشتیان بوده است؛ اما زمانی که آن‌ها دین مسیح را پذیرفتند، این بنا را به کلیسا تبدیل کردند.

از جمله افراد مشهوری که از این کلیسا دیدن کرده، مارکوپولو جهانگرد معروف است که در سفرنامه‌های خود از آن نام برده است. کلیسای ننه مریم یکی از آثار تاریخی آشوریان ارومیه است که در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۹۲ هجری شمسی در فهرست آثار ملی کشور قرار گرفت.

نام‌های مختلف کلیسای ننه مریم

کلیسای ننه‌ مریم یکی از جذاب‌ترین جاهای دیدنی استان آذربایجان غربی است که با نام «شرق آشور» شناخته می‌شود و در گذشته از آن به نام‌های دیگری همچون «کلیسای حضرت مریم» و «کلیسای مارت مریم» نیز یاد می‌‌شد.

معماری و بخش‌های مختلف کلیسای ننه مریم

در معماری بنای کلیسای ننه مریم می‌توان سبک معماری دوره ساسانیان را به‌خوبی مشاهده کرد. قرینه‌سازی‌های رایج در بنای آتشکده‌های ساسانی، در بنای کلیسا نیز وجود دارد. سازندگان کلیسا در داخل بنا معماری ساسانی و پارتی را تلفیق کرده‌اند. در این کلیسا تزیینات چشمگیر و زیباسازی معماری دیده نمی‌شود؛ زیرا آشوریان از آراستن و تزیین کلیساها پرهیز می‌کردند.

کلیسای ننه مریم از دو بخش تشکیل شده است. بخش اول شامل ورودی، سالن نیایش، محراب و اتاق‌های پیرامون آن می‌شود. بخش دوم نیز سالن دیگری با یک سری اتاقک است که به موازات سالن نخست قرار دارد.

کلیسای ننه مریم ارومیه برخلاف اکثر کلیساهای معروف که سقف بلندی دارند، دارای سقفی کوتاه است و برای ورود به آن باید سر را خم کنید. این کلیسا به‌جز نیمکتی کوچک برای سالمندان که در انتهای سالن اصلی قرار دارد، هیچ صندلی دیگری ندارد. همچنین در کلیسا جایگاه اعتراف یا وعظ کشیش به چشم نمی‌خورد. هیچ‌گونه نقاشی روی دیوارهای کلیسا وجود ندارد. محراب کلیسا که تنها کشیشان اجازه‌ ورود به آن را دارند، اتاقکی گنبدی شکل و تودرتو است. این اتاقک یک طاقچه‌ کوچک دارد که روی آن چند تصویر از مسیح به‌صورت نقاشی، کوبلن‌دوزی، منبت‌کاری و... قرار گرفته است. راهرویی در سمت راست محراب وجود دارد که زائران از طریق آن به محل غسل تعمید و محل روشن‌کردن شمع می‌رسند. پشت کلیسا نیز تا چند سال قبل مملو از سنگ قبر بود که هنوز هم تعدادی از آن‌ها در پشت کلیسا باقی مانده‌اند.

در دو قسمت چپ و راست دالان ورودی کلیسا، دو دهلیز با سنگ قبرهایی مشاهده می‌شود که به نظر می‌رسد در گذشته محل دفن روحانی‌های مسیحی بوده است؛ در حالی که سنگ قبری که اکنون در این محل وجود دارد، مدفن سه نفر از رهبران کلیسا و نیز مبلغان کلیسای ارتدوکس روسیه است. سازندگان این بنا، در بخش راست محراب، دالانی تنگ و کوتاه ایجاد کردند که در دیوار سمت راست آن، اجاق دیواری قرار داشت و از آن در طبخ نان مقدس استفاده می‌شد.

صحن کلیسا تقریبا وسیع و بزرگ ساخته شده است و حیاط آن نیز از طریق دو در ورودی به خیابان‌ قدس و کوچه‌ ضلع غربی منتهی می‌شود. وجود قالی‌های دست‌بافت در داخل کلیسا، خود از دیگر جاذبه‌های این اثر تاریخی هستند.

یکی دیگر از بخش‌های جالب این کلیسا، تابلویی است که جمله‌ زیر روی آن دیده می‌شود:

نعلینت را از پاهایت بیرون کن؛ زیرا مکانی که در آن ایستاده‌ای، زمین مقدس است.

بازسازی کلیسای ننه مریم

کلیسای ننه مریم در طول تاریخ بارها مورد تعمیر و بازسازی قرار گرفته است. نخستین تعمیر در قرن ششم پس از میلاد در سال ۶۴۲ میلادی انجام شد که به اعتقاد مورخان به دستور یکی از شاهزاده‌های چین صورت گرفت. این شاهزاده خانم برای ملاقات با اسقف اعظم نینوا به بین‌النهرین رفته بود که در راه بازگشت به ارومیه می‌رود و پس از بازدید از کلیسای ننه مریم ارومیه و اقامت در آن تصمیم به مرمت آن می‌گیرد.

همچنین در سال ۱۳۴۲ و ۱۳۴۳ هجری شمسی علاوه بر مرمت بنای کلیسا، برجی جدید به آن افزوده شد. جالب اینکه تا اواخر قرن ۱۹ میلادی نمای ظاهری کلیسا بسیار ساده بود؛ ولی پس از ورود زرتشتیان روسیه، تغییراتی اساسی در آن انجام شد و ساختمان پس از تعمیر و بازسازی، به سبک گنبدهای روسی ساخته شد. بیشتر ساختمان‌های کلیسای ننه مریم و همچنین قسمت قدیمی این بنای مذهبی، در بخش شمالی صحن قرار گرفته‌اند.

پشت‌بام کلیسا نیز دستخوش تغییراتی شده و امروزه به‌صورت شیروانی است که قطعا با معماری اصلی ساختمان تناسب ندارد.

بهترین زمان بازدید از کلیسای ننه مریم

با توجه به اینکه ارومیه از شهرهای سردسیر ایران به شمار می‌‌رود، شاید بتوان تابستان را بهترین زمان بازدید از این شهر و کلیسای ننه مریم دانست. با این حال، در طول زمستان که حیاط کلیسا با برف سفیدپوش می‌شود، منظره‌ای فوق‌العاده پیدا می‌کند و ارزش دیدن دارد. علاوه بر این، اگر می‌خواهید در آرامش و به دور از شلوغی از کلیسا دیدن کنید، در روزهایی مانند تعطیلات نوروز به این محل نروید.

موقعی که پروسه بازسازی کلیسای نوتردام مطرح شد، این ایده از سمت امانوئل مکرون، رئیس جمهوری فرانسه پیشنهاد داده شد که یک مناره با طراحی مدرن جایگزین نمونه قبلی شود؛ اما این پیشنهاد رد شد. در این نوشته می‌خواهیم به اتفاقاتی که در مسیر بازسازی این کلیسا افتاد بپردازیم.

این تصمیم برای منشور بین‌المللی حفاظت و مرمت بناها و محوطه‌های تاریخی ایکوموس، کنوانسیون میراث جهانی و فیلیپ ویلنوو (Philippe Villeneuve) معمار ارشد کلیسای نوتردام یک برد محسوب می‌شود. اوژن ویوله لودوک سرمعمار پروژه بازسازی قبلی این بنای تاریخی نیز اگر بود این تصمیم را تایید می‌کرد. وی ۱۶۰ سال پیش در این باره گفت: هنرمند باید کاملا خودش را کنار بگذارد، سلیقه و غرایز خود را فراموش کند؛ زیرا اینجا هدف خلق هنر جدید نیست. هدف تبعیت از هنر دوره‌ای است که دیگر وجود ندارد.

جداسازی داربست‌

فرآیند دشوار جداسازی داربست فولادی ۲۵۰ تنی که قبل از آتش‌سوزی برای بازسازی مناره کلیسا زده شده بود به دلیل شیوع کرونا و اجرای مقررات قرنطینه خانگی چندین ماه به حال تعلیق درآمد اما از اوایل ماه ژوئن از سر گرفته شد. یک تاور کِرین باید در کنار بنا سوار می‌شد تا کارگران به کمک آن بتوانند با طناب وارد داربست‌ها شده و لوله‌ها را از هم جدا کنند. این کار به صورت تدریجی از بالا و میانه آغاز می‌شود تا تعادل این گره فلزی حجیم بهم نریزد. کار جداسازی داربست‌های درهم تنیده به صورت شبانه روزی در جریان است و قرار است تا اکتبر ۲۰۲۰ (مهر-آبان ۹۹) به اتمام برسد.

پاکسازی آوار

اگرچه شبستان اصلی کلیسا و محل استقرار سرایندگان آوازهای مذهبی از آوار پاکسازی شده اما هنوز خرده سنگ‌هایی از قوس‌های بنا به پایین می‌لغزد بنابراین تورهای ایمنی در محل قرار داده شده‌اند که تنها پس از آغاز بازسازی، برداشته خواهند شد.

یک سقف کشویی موقت بر روی شبستان و محل استقرار سرایندگان زده شده تا کارگران بتوانند بدون این که روی طاق‌ها پا بگذارند، در این بخش رفت‌وآمد کنند. آوار و تیرهای سوخته در حال تخلیه هستند؛ دو سوم طاق‌های جایگاه سرایندگان پاکسازی شده و کار بر فراز شبستان آغاز شده است. این عملیات نیز تا ماه سپتامبر (شهریور-مهر) یا اکتبر (مهر-آبان ۹۹) تکمیل می‌شود.

بازسازی طاق‌ها

آنطور که از بررسی‌ نزدیک طاق‌های کلیسای نوتردام برمی‌آید، آتش به عمق ۲ سانتیمتری سازه آهنی ۱۵ سانتیمتری این بنا نفود کرده است. اگرچه این امر تهدیدی برای ثبات کلی طاق‌ها نیست اما آنها را به یک مستحکم‌سازی و تقویت اساسی نیازمند می‌کند. باید لایه‌هایی از مواد تقویت شده با فیبر روی این سطوح سنگی کشیده شود تا تحکیم شده و همزمان انعطاف خود را حفظ کنند. در اثر آتش‌سوزی پنج شکست و رخنه در طاق بندی این کلیسا به وجود آمده که اول از هر چیز باید پر شوند سپس داربست‌هایی در داخل بنا زده خواهد شد تا اجازه دسترسی به زیر این طاق‌ها را بدهد.

طاق‌های گذرگاه طاقدار کلیسا که در اثر آتش‌سوزی تماما فرو ریخته‌اند، نیز پس از پایان کار ساخت مناره جدید، بازسازی خواهند شد. کل فرآیند بازسازی قرار است تا سال ۲۰۲۴ تمام شود.

بازسازی طاق‌های جناقی

هر سه طاق جناقی واقع در شمال، جنوب و نمای خارجی کلیسا در حال حاضر بر سازه‌های موقت تکیه دارند و باید از هم باز شده و تا حد ممکن با استفاده از مواد اورجینال بازسازی شوند.

بازسازی سقف و مناره

با سفارش کمیسیون ملی میراث و معماری فرانسه، سقف و مناره کلیسای نوتردام طبق طرح اصلی بازسازی خواهد شد. سقف‌های این کلیسا که چارچوب الواری دارند، آنقدر استثنایی و منحصر به فرد هستند که در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو قرار گرفته‌اند. روش‌های به کار رفته در ساخت این سقف‌های پیچیده به دوره قرون وسطی برمی‌گردد. به علاوه، پائولو ونوچی (Paolo Vannucci) از دانشگاه ورسای نیز به تازگی ساختار اورجینال سقف نوتردام را به صورت جامع و جزئی مورد مطالعه قرار داده و ساختار آن را شفاف‌سازی و محاسبه کرده بود.

سقف بالای شبستان و جایگاه سرایندگان کلیسا درست مثل گذشته با استفاده از تنه بلوط‌های تازه کشت شده که با دست بریده می‌شوند، ساخته خواهد شد. سازه‌های چوبی که در نسخه اولیه بنا بر فراز گذرگاه طاقدار قرار داشته و در مناره به کار رفته‌ بودند به سبک ویوله لودوک با چوب خشک شده ماشینی بازسازی می‌شوند. پس از بازسازی مناره، مجسمه‌های قدیسان که خوشبختانه چند روز پیش از وقوع آتش‌سوزی جمع‌آوری شده بودند، در جای خود قرار می‌گیرند.

عموما سقف بناهای مهمی چون کلیسای نوتردام با سرب پوشانده می‌شد زیرا سرب یک ماده خالص بود که ضمن تضمین دوام، با وزن خود به حفظ تعادل سازه کمک می‌کرد. با این حال از آنجایی که بعد از ماجرای آتش‌سوزی بحث و مناقشاتی درباره احتمال بروز آلودگی سربی ایجاد شد، هنوز تصمیم نهایی درباره پوشش سقف کلیسا گرفته نشده است. اگرچه به دلیل فروریختن و ذوب کاشی‌های سربی، نشانه‌هایی از آلودگی در محیط پیرامون کلیسا پیدا شد اما با وجود دود غلیظ ناشی از آتش‌سوزی، اثری از این آلودگی در خارج از محوطه مشاهده نشد.

این مساله با رفتار سرب همخوانی دارد. این فلز در اثر حرارت پایین ذوب شده اما تنها در دمای ۱.۷۵۰ درجه سانتیگراد بخار می‌شود که در آتش‌سوزی ماه آوریل حرارت به این حد نرسید. به علاوه، وقتی صفحات سربی در جای خود قرار می‌گیرند، در زمانی کوتاه زنگاری رویشان را می‌پوشاند که جلوی انتشار ذرات را می‌گیرد. در حالی که در برخی از بازسازی‌های دیگر از موادی چون مس و روی به عنوان پوشش به کار رفته است اما در تناسب با سنت، باید باز هم با یک ماده خالص پوشانده شود، البته در صورتی که آزمایشات علمی پایین بودن خطر استفاده از سرب را تایید کند.

تغییر طراحی میدان کلیسا

بازسازی کلیسای نوتردام همچنین شامل تغییر در طراحی ایوان جلویی آن است، میدانی که در برابر نمای خارجی این کلیسا قرار دارد و در حوزه استحفاظی شهر پاریس جای می‌گیرد. احتمالا برای تغییر در طراحی این میدان یک رقابت برگزار خواهد شد اما هنوز اعلام نشده است. این رقابت همانطور که مکرون برای مناره کلیسا خواسته بود، فضا را برای مدرن‌سازی بنا فراهم می‌کند.

۱۵ آوریل سال ۲۰۱۹ (۲۶ فروردین ۹۸) آتشی مهیب در کلیسای نوتردام پا گرفت و مناره و سقف آن را خراب کرد. داربست‌هایی هم که در آن زمان برای بازسازی مناره قدیمی این بنا برپا شده بود در آتش سوخته و درهم‌تنیده شدند. با گذشت یک سال از آتش‌سوزی کلیسای نوتردام، کار بازسازی این شاهکار معماری گوتیک با جداسازی داربست‌های آسیب‌دیده در آتش، از روز ۲۰ خرداد آغاز شد.

امانوئل مکرون رئیس‌جمهوری فرانسه پس از وقوع آتش‌سوزی سال گذشته وعده بازسازی این بنا ظرف مدت ۵ سال را داد. مسئولان نوتردام نیز امیدوارند درهای این کلیسا تا سال ۲۰۲۴، که پاریس قرار است میزبان مسابقات المپیک باشد، به روزی گردشگران باز شود.

یکی از اماکن تاریخی ایتالیا که دل هر جهانگردی را می‌برد، فواره تروی در شهر رم است. در این نوشته می‌خواهیم به توضیح حقایقی جالب درباره این فواره بپردازیم.

همین طور که از خیابان باریک و سنگ فرش شده وارد میدان تروی می‌شوید، صحنه‌ای نفس‌گیر از فواره تروی (چشمه عشاق) در برابر چشمان شما جلوه‌گر می‌شود؛ یکی از بزرگ‌ترین و زیباترین مجسمه‌های دنیا! فواره تروی در مرکز تاریخی رم واقع شده و محلی است که هیچ گردشگری نباید بازدید از آن را پشت گوش بیاندازد. مجموعه این فواره و حوضچه‌ها که به چشمه‌ی عشاق نیز معروف است، بهانه‌ای برای بازدید مجدد از این شهر افسانه‌ای به حساب می‌آید. اگر مسافر تور ایتالیا هستید، حتما باید به سراغ چشمه عشاق بروید و سکه‌ای داخل آن بی‌اندازید.

زمان و سازنده فواره تروی

فواره در انتهای مسیر قناتی به نام «آکوا ورجینه» در سال ۱۹ پیش از میلاد مسیح توسط «آگریپا» داماد امپراتور آگوستوس برای رساندن آب به حمام‌های رومی ساخته شد. آب فواره از چشمه‌ای به نام «سالونه» که ۱۴ مایل با رم فاصله دارد، تامین می‌شود. پاپ اوربان هشتم دستور ساخت فواره را به معمار مشهور «جیان لورنزو برنینی» داد، هر چند خود پاپ قبل از اتمام فواره از دنیا رفت و روند ساخت هم متوقف شد. یک قرن بعد توقف ساخت فواره، در سال ۱۷۳۲ پاپ کلمنت دوازدهم به معمار دیگری به نام «نیکولا سالوی» دستور ساخت فواره را در میدان تروی داد. طراحی نیکولا سالوی به المان‌های طراحی برنینی وفادار ماند. ساخت این مجسمه ۳۰ سال طول کشید.

سبک طراحی این اثر متعلق به دوران باروک است، فواره‌ای که ۲۶ متر ارتفاع و ۲۰ متر عرض دارد. مجسمه‌ای که در میانه فواره تروی قرار دارد نپتون (خدای دریا) است. نپتون در حالی تصویر شده که ارابه‌ای به شکل صدف را که توسط ۲ اسب دریایی کشیده می‌شود، می‌راند. تریتون (پیام آور آب‌های پهناور) در حال رام کردن اسب‌های دریایی است. یکی از اسب‌ها می‌خواهد اسب دیگر را که عصبانی است آرام کند. هر کدام از آنها نمادی هستند از خلق و خوی دریا! سمت چپ نپتون نشانه‌ای از فراوانی و سمت راست آن نشانه‌ای از سلامتی است. آبی که در پایین فواره قرار دارد نیز نماینده دریا است.

رسم سکه انداختن درون فواره تروی

افسانه‌ها می‌گویند اگر شما سکه‌ای را با دست راست از روی شانه راست خود به درون حوض بیاندازید دوباره به رم بازخواهید گشت.

حقایق جالب در مورد فواره تروی

• این فواره بزرگ‌ترین فواره دوره باروک است.
• این فواره خود یک ستاره سینمایی است. فیلم زندگی شیرین در سال ۱۹۶۰ به کارگردانی «فدریکو فلینی» و با هنرپیشگی «آنیتا اکبرگ» و «مارچلو ماسترویانی» تنها فیلمی نبود که فواره تروی در آن ظاهر شد. دیگر فیلم‌هایی که فواره تروی آن در آنها ظاهر شده است عبارتند از: تعطیلات در رم با هنرپیشگی آدری هپبورن و گرگوری پک (۱۹۵۳)، سه سکه در چشمه (۱۹۵۴)، گیجت به رم می‌رود (۱۹۶۳)، لیز مک گیر (۲۰۰۳)، السا و فرد با هنرپیشگی کریستوفر پلامر و شرلی مک کلین (۲۰۱۴).
• کلمه تروی دارای ۲ ریشه است؛ اولی از ترکیب ۲ کلمه «تری» و «وی» به معنای سه راه ساخته می‌شود (فواره در محل تقاطع ۳ راه باستانی قرار دارد)؛ دومی هم از نام قدیمی محل «تربیوم» مشتق شده است.
• افسانه‌ای در مورد فواره وجود دارد مبنی بر اینکه در قرن نوزدهم پیش از میلاد سربازان رومی توسط یک دختر جوان به منبع چشمه که ۱۳ کیلومتر با رم فاصله داشت راهنمای شدند. کشف شدن سرچمشه این آب سبب شد تا دستور ساخت قناتی به طول ۲۲ کیلومتر به رم صادر شود و این قنات را به خاطر آن دختر جوان «آکوا ورجینه» یا «آب باکره» نامیدند.
• در سال ۱۷۳۰ مسابقه‌ای برگزار شد تا طراح فواره انتخاب شود؛ اما زمانی که یک فلورانسی در مقابل یک رومی به پیروزی می‌رسد پاپ تصمیم می‌گیرد که طراحی که به مقام دوم رسیده یعنی نیکولا سالوی را انتخاب کند.
• بازنده این مسابقه آلساندرو گالیله، متعلق به خانواده دانشمند مشهور گالیله بود.

• کار روی فواره در سال ۱۷۳۲ شروع و در سال ۱۷۶۲ به پایان رسید.
• اکثر قسمت‌های فواره از سنگ تراورتن (از شهر تیوولی در ۳۵ کیلومتری شرق رم) ساخته شده است.
• فواره چندین بار مورد مرمت قرار گرفته است از جمله در سال‌های ۱۹۹۸ و ۲۰۱۳ که در مرتبه آخر این کار توسط فندی (شرکت مشهور طراح لباس) صورت گرفت.
• در پشت فواره قصر «پالازو پلی» رم قرار دارد. قسمت مرکزی قصر در سال ۱۷۳۰ تخریب شد تا جا برای ساخت فواره باز شود.
• تخمین زده می‌شود روزانه ۳۰۰۰ یورو به داخل فواره پرتاب می‌شود و این سکه‌ها هر شب جمع‌آوری می‌شوند. متاسفانه دزدی سکه‌ها امری رایج است. دولت ایتالیا سکه‌ها را به یک فروشگاه افراد نیازمند هدیه می‌دهند.
• زمانی که ماسترویانی هنرپیشه فیلم زندگی شیرین در سال ۱۹۹۶ از دنیا رفت فواره خاموش و به رنگ سیاه تزئین شد.

سایر فواره‌های رم که ارزش بازدید دارند

فواره‌ها را می‌توانید در سراسر رم پیدا کنید و بازدید از آنها هم مجانی است. تمام این فواره‌ها در رم توسط نیروی جاذبه کار می‌کنند پس سرچشمه آب باید از خود فواره بالاتر باشد؛ به همین دلیل بعضی از فواره‌ها به خاطر عدم جریان آب باید دوباره اصلاح می‌شدند. یکی از شگفت‌انگیزترین تجربیات بازدید‌کنندگان این است که رمی‌ها مستقیماً از فواره‌ها آب می‌نوشند. اینکه مردم لیوان خود را داخل فواره کنند و آب بنوشند امری معمول است. بعضی از زیباترین و شناخته‌شده‌ترین فواره‌ها در رم عبارتند از:

• فواره «دی پیازا» میدان «سنت پیترو»
• ۳ فواره در میدان «پیازا ناوونا»
• چشمه چهار رودخانه ساخته شده توسط برنینی که تصویرگر ۴ رودخانه (رودخانه گنگ، نیل، دانوب و ریو دلا پلاتا که هر کدام نماینده یک قاره هستند) است.
• فواره «دل مورو»
• فواره «دل نوتونو»
• فواره «دل تریتونه» در میدان «پیازا باربرینی» نزدیک خیابان «ویا ونتو» که توسط باربرینی مجسمه‌ساز ساخته شد
• فواره کندوی عسل (فواره زنبورها) که در میدان پیازا باربرینی در محل ورودی خیابان ویا ونتو واقع شده است
• فواره نیلوفر آبی که در میدان جمهوری پیازا ساخته شده است
• فواره لاک پشت که در میدان «پیازا ماتئی» قرار داشته و فاصله زیادی از میدان «کامپو د فیوری» ندارد.

فواره تروی کجاست

فواره تروی در میدان تروی، در نزدیک پله‌های اسپانیایی و میدان پیازا ناوونا قرار فوارهدارد. این فواره در تمام طول روز باز و بازدید از آن رایگان است. فواره محل مناسبی برای استراحت کردن در میانه بازدید شما از رم است. معمولاً اطراف فواره شلوغ است پس صبر داشته باشید، بالاخره نوبت شما هم خواهد رسید تا بتوانید منظره‌ی بهتری از فواره را مشاهده کنید. اگر در فصل‌های شلوغ گردشگری به رم می‌روید بهتر است که صبح زود قبل از سایر گردشگران به بازدید از چشمه عشاق بروید؛ در ضمن اگر شب را برای بازدید از فواره انتخاب کنید می‌توانید روشنایی خیره‌کننده فواره را از نزدیک ببینید.

یکی از شگفت‌انگیزترین اماکن تاریخی جهان، کلیسای جامع میلان یا همان دوئومو است که ساخت آن حدود ۶ قرن طول کشیده است. در این نوشته می‌خواهیم به معرفی این بنای تاریخی بپردازیم.

طبق شواهد موجود کلیسای دوئومو در مدت 582 سال ساخته شده و زندگی سنگ تراشان، معماران و کشیشان زیادی را به خود دیده است اما هم اکنون یکی از زیباترین بناهای معماری جهان محسوب می‌شود؛ بنایی که می‌توان آن را در قالب چهار کلمه عظیم، سفید، آراسته و غیرعادی توصیف کرد. این بنا نظر مثبت و منفی بسیاری از کارشناسان معماری را با خود به همراه دارد؛ برخی آن را نکوهش می‌کنند و برخی معتقدند که هنوز هیچ ساختمانی به عظمت آن ساخته نشده است. مسلماً دوره‌ی ساخت این بنا زمانی بسیار طولانی است؛ به همین دلیل می‌توان گفت که بدون شک تاریخچه ساخت این بنا تنها به یک دوره خاص بر نمی‌گردد. در ادامه نگاهی به تاریخچه ساخت آن خواهیم انداخت.

شروع ساخت دوئومو

به دلیل آنکه این کلیسای بزرگ در مرکز یک شبکه خیابان واقع شده است می‌توان احتمال داد که اینجا در زمان رومی‌ها نیز یک بنای مقدس به شمار می‌رفته است. طبق اطلاعات موجود اولین کلیسا با نام کلیسای «سانتا ماریا ماجوره» (St. Maria Maggiore) در سال 355 بعد از میلاد و دومین کلیسا با نام کلیسای «سانتا تسلا» (St. Tecla) در سال 836 بعد از میلاد مسیح در این مکان ساخته شده است؛ هر دو بنا در سال 1075 در یک آتش سوزی سوخته‌اند؛ بعد از این واقعه و تخریب برج کلیسا مقامات و ساکنین شهر به این نتیجه رسیده‌اند که به یک کلیسای جدید نیاز دارند؛ در کنار این اوضاع فرمانروای جدید میلان و بستگانش توانسته‌اند وضعیت سیاسی را به دست بگیرند و در سال 1386 یک کلیسای جدید را برای مردم بسازند.

1386 - 1402 سبک معماری لومباردی در مقابل سبک معماری فرانسوی

در ابتدا کارها به سبک معماری ایتالیایی و به دست یک مهندس به نام «سیمون دا اورسنیگو» (Simone da Orsenigo) انجام می‌شده است؛ به این منظور چند ساختمان بزرگ در مکان ساخت تخریب و ساخت و ساز شروع گردیده است. این فعالیت تا حد زیادی توسط شهروندان میلان پشتیبانی شده به همین دلیل کمک هزینه‌ ی زیادی برای ساخت این بنا جمع گردیده است. در این جریان سنگ مورد نیاز ساخت و ساز را با تخریب کلیسای قدیمی «سانتا ماریا ماجوره» تهیه کرده‌اند.

اورسنیگو تصمیم داشته که کلیسا را از آجر به سبک معماري گوتيک لمباردی بسازد اگرچه که حاکم شهر اهداف بلند پروازانه‌‌تری داشته و می‌خواسته که کلیسا را بر مبنای جدیدترین هنر و سبک معماری اروپا بسازد. پس از مدتی در سال 1389 یک معمار فرانسوی به نام «نیکولاس بن اونچر» (Nicolas de Bonaventure) به فرآیند کار دعوت شده است. او کلیسا را دوباره به سبک گوتیک ریونانت فرانسوی طراحی کرده و همچنین تصمیم گرفته که در ساخت این بنا از سنگ مرمر کندوگلیا استفاده کند؛ نوعی مرمر به رنگ سفید و صورتی که معدن آن در کوه‌های آلپ، در شمال غربی میلان پیدا شد. این معدن تا به امروز در تملک سازندگان کلیسای جامع میلان بوده است.

کار به خوبی ادامه داشته تا این که ده سال بعد معماران مجبور به نصب مکانیزمی ‌شدند که بتوانند با کمک آن سنگ‌ها را به ارتفاع بالاتر انتقال دهند. در همین زمان یک استاد فرانسوی دیگر به نام «ژان میگنو» (Jean Mignot) به کار دعوت می‌شود؛ میگنو رویکردی بسیار انتقادی در مورد روند کار داشته و به اشتباه معتقد بوده است که بنای ساخته شده در آستانه فروپاشی قرار دارد.

ظاهراً چندین معمار خارجی برای کمک به روند ساخت کلیسای جامع میلان دعوت آمدند اما همگی با ناخوشنودی سنگ تراشان محلی روبرو شدند. کارگران از تغییرات مداومی که در کار ایجاد می‌شده ناراضی بودند و کار در یک جو بسیار متشنج پیش می‌رفت، اگرچه که این تشنج و سختی به ساخته شدن یک بنای بسیار زیبا انجامید. همزمان با مرگ حاکم میلان در سال 1402 کلیسا تقریباً نیمه کاره بود؛ مرگ این شخصیت در کنار مشکلات مالی باعث شد که روند کار با سرعت آهسته‌ای پیش رود.

1402 - 1649 رنسانس یا سبک باروک؟

حجم گسترده‌ای از کار دوباره در سال 1480 شروع می‌شود؛ دیوارها و سقف ساخته شده و سپس بین سال‌های 1500 تا 1510 ساخت دکور داخلی شروع می‌گردد. نمای خارجی کلیسا برای مدتی طولانی به صورت ساده باقی ماند؛ روند کار در سال 1510 کند می‌شود و تنها آراستگى‌ها و جزییاتی داخلی به بنا اضافه می‌شود. در سال 1564 «کارلو برومیو» (Carlo Borromeo) به عنوان اسقف اعظم میلان انتخاب شد و روند ساخت و ساز دوباره آغاز گردید و در سال 1571 «پلگرینو تیبالدی» (Pellegrino Tibaldi) به عنوان سرمهندس کار انتخاب شد؛ وی تصمیم گرفت که از یک سبک معماری مدرن در ساخت کلیسا استفاده کند و سبک معماری رنسانس ايتاليایی را پیشنهاد می‌کند اگرچه که این تغییر سبک انجام نمی‌شود و «پلگرینو» در سال 1584 شهر را ترک کرد.

ساخت نمای خارجی بنا بالاخره در قرن هفدهم شروع و پس از مدتی کار به سبک باروک در سال 1638 ساخته می‌شود. در سال 1649 یک معمار جدید به نام «کارلو بوزی» (Carlo Buzzi) برای ادامه روند ساخت انتخاب می‌شود؛ شخصی که نمای بیرونی کلیسا را دوباره به سبک گوتيک برمی‌گرداند.

از سال 1649 تاکنون

بلندترین ریزه‌کاری کلیسا، منار «مدونینا» (Madonnina) در سال 1762 ساخته شد. این منار را «فرانچسکو کروچی» (Francesco Croce) با ارتفاعی معادل 108 متر طراحی کرد. در بالای این منار یک مجسمه 4 متری از مدونینا گذاشته شده است. براساس یک سنت معماری تاکنون هیچ بنایی در میلان مرتفع‌تر از منار مدونینا ساخته نشده است. نمای خارجی کلیسا سرانجام در سال‌های حکومت ناپلئون بناپارت پایان یافت. وی در سال 1805 در این کلیسا به عنوان شاه ایتالیا تاج گذاری شد. در طراحی نمای خارجی کلیسا از ترکیبی از سبک قدیمی و جدید گوتیک استفاده شده است.

کار طراحی و ساخت همچنان تا قرن نوزدهم و بیستم ادامه یافت تا این که در بین سال‌های 1829 تا 1858 کلیسا، شيشه کارىِ منقوش ساده‌تری را به خود گرفت؛ آخرین دروازه بنا هم در ششم ژانویه 1965 گذاشته شده است. این کار آخرین پروسه‌ای است که در روند ساخت کلیسای جامع میلان انجام شده اگرچه که هنوز هم ریزه کاری‌هایی برای انجام دادن باقی مانده است.

معماری کلیسای جامع میلان

کلیسای جامع میلان دومین کلیسای بزرگ گوتیک جهان است و از نظر وسعت و مساحت بعد از «کلیسای جامع سویل» اسپانیا قرار دارد. این بنا همچنین بلندترین طاق کامل جهان را نیز به ارتفاع 45 را داراست. در ساخت این بنا از 52 ستون استفاده شده است که ارتفاع بلندترین ستون‌های صحن آن به 24.5 متر می‌رسد. کلیسای جامع میلان 135 منار دارد که با طاق‌های مايلى به هم متصل شده اند. در حال حاضر 3400 مجسمه به سبک‌های مختلف در این کلیسا گذاشته شده است که سبک طراحی آن‌ها از گوتیک تا آرت دکو را در بر می‌گیرد. امکان مشاهده سقف این بنا هم برای بازدیدکنندگان وجود دارد.

نمای داخلی

نمای خارجی کلیسای جامع میلان روشن، آراسته و اميدبخش است اما نمای داخلی آن کمی زاهدانه و تیره به نظر می‌رسد. کف این کلیسا به دستان پلگرینو تیبالدی (Pellegrino Tibaldi) طراحی و بین سال‌های 1584 تا 1940 از سه نوع مرمر به رنگ‌های سفید، ساه و قرمز ساخته شده است. همان طور که گفته شد این کلیسا مجسمه‌های زیادی را در خود جای داده است؛ یکی از عجیب ترین و ارزشمندترین مجسمه‌ها، تندیس «سانتا بيارتولومه فلید» (St. Bartholomew Flayed) است که ظاهری روح مانند دارد و انرژی خارق العاده‌ای را از خود منتشر می‌کند.

انتقاد‌های عجیب

کلیسای جامع میلان توانسته است در طول سالیان زیاد ساخت خویش با وجود اختلاف نظر موجود در بین طراحان و سازندگانش پابرجا بماند. مردم جهان با چشم تمجید و ترس به آن نگاه می‌کنند، اگرچه که رای آن‌ها در مورد معماری این بنا به گونه دیگری است. کارشناسان مشهور هنر، معماری این بنا را مخصوصاً در قرن نوزدهم مورد انتقاد قرار داده‌اند. «جان راسکین» (John Ruskin) در مورد این بنا می‌گوید: در ساخت کلیسای جامع میلان از همه سبک‌های معماری دزدیده شده است. همه سبک‌ها در این بنا فاسد شده‌اند به حدی که هیچ ابتکاری در آن دیده نمی‌شود. مجسمه‌ها بدترین آثاری هستند که تا به حال از طرف شخصی ارائه شده اند. «اسکار وایلد» (Oscar Wilde) در یک نامه که در سال 1875 به مادرش می‌نویسد، می‌گوید: کلیسای جامع میلان یک شکست بزرگ و نمای خارجی آن غول مانند و غیرهنری است. جزییات معماری در آن در ارتفاعی گذاشته شده اند که با چشم دیده نمی‌شوند. همه چیز در آن زننده است؛ شکستی بزرگ و باابهت با اندازه‌ای بزرگ و باور نکردنی.

اگرچه که «مارک تویین» (Mark Twain) در سال 1867 در مورد این بنا نظری متفاوت داشته است. وی می‌گوید: آن‌ها می‌گویند که کلیسای جامع میلان دومین کلیسای بزرگ جهان است. من نمی‌دانم که چگونه این بنا را در مقام دوم گذاشته‌اند.

یکی از مشهورترین اماکن تاریخی در جهان، برج پیزا است که به خاطر کج شدن و زیبایی‌اش، به یکی از پرطرفدارترین جاذبه‌های توریسی جهان تبدیل شده. در این نوشته به معرفی برج پیزا می‌پردازیم.

معرفی برج پیزا

جاذبه اصلی شهر پیزا در ایتالیا «میدان معجزه» (Piazza dei Miracoli) است که برج شگفت‌انگیز پیزا در آن قرار دارد. برج پیزا یا برج کج یکی از برجسته‌ترین بناهای معماری اروپا و مربوط قرون‌وسطا است که هیچگاه برای دفاع از شهر مورد استفاده قرار نگرفت.

این برج به‌عنوان برج ناقوس مجموعه مذهبی میدان معجزه عمل می‌کند و هفت ناقوس دارد که هرکدام نماد یک نت موسیقی هستند. این ناقوس‌ها در زمان خود نقش مهمی در زمان‌سنجی ایفا کردند.

برج پیزا در سراسر جهان به‌دلیل معماری زیبا و زاویه‌ای متفاوت که با سطح زمین، شناخته می‌شود و به همین دلیل یکی از پربازدیدترین مکان‌ها تبدیل شده است. گرچه بالا رفتن از پله‌های برج پیزا ممکن کمی دشوار به‌نظر می‌رسد، صعود به بالای آن یک تجربه منحصر به‌فرد محسوب می‌شود و منظره بسیار زیبایی از شهر را به نمایش می‌گذارد.

برج پیزا کجاست؟

برج پیزا در شهر بندری پیزا ایتالیا، یکی از پربازدیدترین شهرهای اروپایی، واقع شده است. این شهر بندری در منطقه توسکانی، منطقه‌ای در غرب ایتالیا قرار دارد. این برج در کنار کلیسای جامع پیزا، در میدان معجزه ساخته شده است. برج پیزا آخرین بنایساخته‌شده در مجموعه تاریخی معجزه محسوب می‌شود که این میدان را غنی کرده است.

شهر پیزا دارای یک فرودگاه بین‌المللی به نام «گالیله گالیله» با مسیرهای داخلی و بین‌المللی است و برای سفر به شهر پیزا و بازدید از مجموعه پیزا می‌توانید سفر با هواپیما را انتخاب کنید. بعد از رسیدن به فرودگاه پیزا می‌توانید از قطار یا اتوبوس استفاده کنید تا خود را به مجموعه پیزا برسانید. اتوبوس شما را دقیقا به مجموعه می‌رساند و در هر ساعت چهار بار سرویس می‌دهد. هزینه اتوبوس از فرودگاه تا این مجموعه دو یورو است. قطار نیز ۱٫۱ یورو هزینه دارد و هر ساعت دوبار از فرودگاه به‌سمت مجموعه پیزا حرکت می‌کند. با ۱۰ تا ۱۵ یورو نیز می‌توانید با کرایه تاکسی خود را از فرودگاه به مجموعه برسانید.

برج پیزا ۳۶۰ کیلومتر با رم فاصله دارد و همچنین به شهرهای بزرگ ایتالیا مانند فلورانس و لوکا نزدیک است. اکثر گردشگران در مسیر خود به‌سمت فلورانس برای تماشای این برج در شهر پیزا توقف می‌کنند.

تاریخچه برج پیزا

تاریخچه شهر پیزا نقش مهمی در تاریخ ایتالیا داشت. نام پیزا در سال ۶۰۰ قبل از میلاد از کلمه‌ای یونانی به معنی «سرزمین باتلاقی» گرفته شده است. شهر پیزا در آغاز یک بندر دریایی ساده، اما مهم بود و از آن به‌عنوان یک بندر حیاتی و مرکز اصلی تجارت یاد شده است که بسیاری از مردم از آن بازدید کرده‌اند. پیزا محلی محبوب برای استراحت زائران اروپایی بود که در راه بیت‌المقدس بودند. با افزایش ثروت و نفوذ آن‌ها شهر پیزا قدرتمندتر شد.

با رشد آن، بناهای مذهبی آن نیز افزایش یافت. شهرت و قدرت آن در طول سال‌ها به‌تدریج افزایش یافت؛ زیرا مردم پیزا درگیر اختلاف‌های نظامی مختلف و توافق‌نامه‌های تجاری بودند. آن‌ها در سال ۱۰۶۳ به شهر پالرمو در جزیره سیسیل حمله کردند. این حمله موفقیت‌آمیز بود و فاتحان با گنجینه‌ای زیاد به پیزا بازگشتند. مردم پیزا برای نشان دادن اهمیت شهر در دنیا، تصمیم گرفتند یک مجموعه کلیسای جامع به نام میدان معجزه بسازند. این طرح شامل کلیسای جامع پیزا، تعمیدگاه، برج ناقوس (برج پیزا) و قبرستان بود.

بخش‌های مختلف مجموعه پیزا

میدان کلیسای جامع پیزا بهترین نمونه‌ از سبک رومانسک است که از نظر شکوه و کمال، تلفیقی هماهنگ از نقوش کلاسیک، صدر مسیحیت و لومباردی را نشان می‌دهد. برج پیزا یکی از چهار بنایی است که مجموعه کلیسای جامع پیزا در ایتالیا را تشکیل می‌دهند. این چهار بنا یکپارچگی خاصی با یکدیگر دارند و تمثیلی از زندگی انسان هستند.

کلیسای جامع سانتا ماریا آسونتا (Cathedral of Santa Maria Assunta)

اولین بنایی که در میدان معجزه ساخته شد کلیسای جامع (Campo dei Miracoli) بود که ساخت آن از سال ۱۰۶۳ آغاز شد و تکمیل آن بیش از یک قرن به طول انجامید. این کلیسا از سنگ مرمر راه راه سفید و خاکستری ساخته شده و نمونه‌ای چشمگیر از معماری رومانسک است. این کلیسا تزیینات زیبایی همراه با طاق‌ها و ستون‌های فراوان دارد و در میان آن گنبدی به باشکوه قرار گرفته است. نقاشی‌ها و درهای برنزی این کلیسا از جمله زیبایی‌های دیگر آن به شمار می‌آیند.

تعمیدگاه (Baptistery)

ساختمان بعدی که به مجموعه اضافه شد، ساختمان تعمیدگاه بود که ساخت آن در سال ۱۱۵۳ آغاز شد و تکمیل آن نزدیک به دو قرن به طول انجامید. این تعمیدگاه درست در غرب کلیسا قرار دارد و در طراحی آن از تلفیق معماری رمانسک و گوتیک بهره گرفته شده است. مصالح استفاده شده در تعمیدگاه مشابه کلیسا جامع و از سنگ مرمر است.

برج کج پیزا (The Leaning Tower of Pisa)

برج پیزا به‌عنوان برج ناقوس (campanile) و باشکوه‌ترین بنای مجموعه شناخته می‌شود. در سال ۱۱۷۳ ساخت آن آغاز شد و در ضلع شرقی مجموعه و کلیسای جامع قرار گرفته است. می‌توان گفت دلیل اصلی بازدید گردشگران از مجموعه پیزا، همین برج است و به همین خاطر شهر پیزا را به‌عنوان یک قطب گردشگری می‌شناسند.

قبرستان کامپو سانتو (Campo Santo)

در نهایت در ضلع شمالی مجموعه قبرستان کمپوسانتو قرار گرفته است که ساخت آن در سال ۱۲۷۸ آغاز شد. این قبرستان به‌شکل یک ایوان به سبک گوتیک طراحی شده است که نجیب زادگان پیزا در آن دفن شده‌اند. نقاشی‌های زیبای قرن ۱۴ و ۱۵ میلادی که بر دیوار آن نقش شده بود بر اثر یک آتش‌سوزی در سال ۱۹۴۴ از بین رفتند که ناشی از بمباران توپخانه بود.

موزه اپرای دومو (Museo dell'Opera del Duomo)

موزه اپرای دوموو یکی از بهترین موزه‌ها در منطقه توسکانی ایتالیا است که متاسفانه به‌دلیل نزدیکی‌اش به دیگر آثار تاریخی مهم در میدان معجزات، از بازدید و توجه کمتری برخوردار است. در این موزه گنجینه قابل‌توجه و ارزشمندی از قرن ششم میلادی مانند شاهکارهای ارزشمند نقره‌سازان، گلدوزی‌های فوق‌العاده، مجسمه‌ها و نقاشی‌ها نگهداری می‌شود. بسیاری از این مجسمه‌ها تزیینات ساختمان‌های مختلف این مجموعه را شکل می‌دادند که سال‌ها قبل برای محافظت در مقابل آلودگی‌های جوی به موزه منتقل شده‌اند و از آن‌ها به‌خوبی نگهداری می‌شود.

در بخشی از موزه منبت‌های اسلامی از سنگ مرمر رنگی نگهداری می‌شود که امپراتوری دریایی پیزا تا خاورمیانه را به نمایش گذاشته است. حتی یکی از مجسمه‌های رومی، نیم‌تنه ژولیوس سزار است که در طول زندگی‌ او یا بعد از مرگش ساخته شده که احتمالا تصویر آن در کتاب‌های تاریخ به چشمتان خورده است.

لازم است بدانید که تمام آثار موزه به زبان انگلیسی توضیح داده شده‌اند. همچنین از پنجره طبقه دوم این موزه منظره فوق‌العاده‌ای از برج پیزا پیش‌روی بازدیدکنندگان خواهد بود.

بهترین زمان سفر به پیزا

قبل از هر سفری بهتر است تا بهترین زمان را متناسب با مقصد خود انتخاب کنید تا بیشترین و بهترین استفاده را از سفر خود ببرید.

در فصل تابستان و بین ماه‌های ژوئن تا سپتامبر برج پیزا در شلوغ‌ترین بازه زمانی خود قرار دارد و گردشگران زیادی پیزا را به‌عنوان مقصد سفر خود انتخاب می‌کنند. آب و هوای شهر در این فصل گرم (میانگین ۳۰ درجه سانتی‌گراد) و هزینه‌های سفر بسیار بیشتر از فصل‌های دیگر است. پیشنهاد می‌شود که در صورت امکان تابستان را به‌دلیل گرمای هوا، شلوغی و بالا بودن هزینه‌ها برای سفر به پیزا انتخاب نکنید.

در فصل زمستان، بین ماه‌های اکتبر تا مارس برخلاف تابستان از شلوغی شهر خبری نیست و هزینه‌ها بسیار کاهش پیدا می‌کنند. دمای هوا به‌ندرت از پنج درجه سانتی‌گراد پایین می‌آید و در فوریه گاهی بارانی است. می‌توان گفت برخلاف تصور زمستان پیزا آزاردهنده نیست.

فصل بهار، یعنی بین ماه‌های آوریل تا مه، علاوه بر مناسب بودن آب‌و‌هوا (میانگین ۱۸ درجه سانتی‌گراد)، قیمت‌ها نیز نسبت به تابستان مناسب‌‌تر است و شلوغی شهر آزاردهنده نیست. می‌توان گفت مناسب‌ترین فصل برای بازدید از شهر پیزا، فصل بهار است.

داستان ساخت برج پیزا

ساخت برج پیزا در اوت ۱۱۷۳ آغاز شد و به‌دلیل یک سری جنگ‌ها حدود ۲۰۰ سال ادامه یافت. اینکه معمار برج پیزا کیست، یک راز است! مهم‌ترین معماران مرحله اول «بونانو پیسانو» و «جراردو دی ژراردو» هستند. مرحله دوم ساخت در سال ۱۲۷۵ آغاز شد و کار به «جیووانی دی سیمونه» واگذار شد و در نهایت «توماسو پیسانو» معماری بود که کار را در سال ۱۳۹۹ به پایان رساند.

بعد از پنج سال از شروع ساخت برج توسط بونانو، هنگامی که ساخت آن به طبقه سوم رسید، برج شروع به کج شدن کرد. معماران سعی کردند با ساختن ستون‌ها و طاق‌های ضلع جنوبی حدود ۲٫۵ سانتی‌متر بلندتر از ستون‌های شمالی، ظاهر آن را بهتر جلوه دهند؛ اما پس از رسیدن به طبقه چهارم، مجبور شدند ستون‌های جنوبی را پنج سانتی‌متر بلندتر از ستون های شمالی بسازند؛ با وجود همه تلاش‌ها انحراف برج ادامه داشت. از آن تاریخ ساخت برج متوقف شد و تا ۱۰۰ سال به‌دلیل جنگ‌ پیزا با با جنوا ، لوکا و فلورانس هیچ اقدامی برای ادامه ساخت آن نشد.

در سال ۱۲۷۵ جیووانی دی سیمونه ادامه ساخت برج را بر عهده گرفت. او چهار طبقه دیگر به برج اضافه کرد و تلاش‌های زیادی برای مرتفع ساختن سمت دیگر برج کرد؛ اما در نهایت موفق به عمود به نظر رسیدن برج نشد؛ بلکه وزن زیاد باعث انحراف بیشتر برج شد. بعد از هشت سال تلاش جیووانی دی سیمونه ارتفاع برج به هفت طبقه رسید؛ اما دوباره ساخت آن به‌مدت ۲۵ سال متوقف شد. گفته می‌شود این تعویق‌ها از خوش شانسی بوده است؛ زیرا تجزیه و تحلیل‌های مدرن می‌گوید که اگر ساختمان بدون زمان دادن برای ته‌نشینی خاک ادامه پیدا می‌کرد، قطعا برج فرو می‌ریخت.

این تعویق‌ها باعث شده است تا پی برج بیشتر در زمین فرو برود. بعد از پایان جنگ‌ها در سال ۱۳۵۰، توماسو پیسانو کار روی طبقه هشتم برج (اتاق ناقوس) را آغاز کرد. او متوجه شد که برج هنوز در حال کج شدن است؛ بنابراین پله‌های مارپیچی را در داخل برج در نظر گرفت و دیوار اتاق ناقوس را در ضلع جنوبی بالاتر از شمال طراحی کرد. با ساخت طبقه آخر (اتاق ناقوس) در سال ۱۳۷۲، ساخت برج به پایان رسید.

بعد از اتمام ساخت برج پیزا، معماران و متخصصان تلاش‌های زیادی برای اصلاح انحراف برج کردند؛ از جمله جدا کردن آن از سنگ پی و بازسازی آن در مکانی متفاوت، تزریق سیمان به پی، قرار دادن وزنه‌های سربی در سمت شمالی برج، خارج کردن خاک از قسمت شمالی پی و مواردی از این دست. این تلاش‌ها باعث اصلاح انحراف برج نشدند؛اما سبب شدند تا برج ثبات خود را حفظ کند و بیشتر منحرف نشود.

معماری برج پیزا

برج پیزا را به‌عنوان معجزه معماری قرون‌وسطا می‌شناسند و باید متذکر شد که از برج‌های کلیسا شهر راونا تاثیر گرفته است. تکرار قوس‌ها در طبقات این برج ظرافت شگفت‌انگیزی دارد. به‌طور کلی تکرار قوس‌ها در نمای کل مجموعه ارتباط و پیوند جالبی به کل مجموعه داده است و در ساخت آن ۲۰۷ ستون دیده می‌شود. طبق پایین برج ۱۵ طاق، طبقه نهایی (اتاق ناقوس) ۱۶ طاق و ۶ طبقه بعدی آن ۳۰ طاق دارند که دورتادور برج را احاطه کرده‌اند. در ساخت این برج باشکوه از ۷۳۵٫۷ متر مربع سنگ مرمر سفید استفاده شده است و وزن برج به چیزی بالغ بر ۴۵۳٫۱۴ تن می‌رسد.

مقطع برج پیزا به‌شکل دایره طراحی شده که قطر بیرونی آن ۸۴۹٫۱۵ متر و قطر داخلی آن ۳۱٫۷ متر است. فضای بین داخل و خارج را دیواری به قطر چهار متر می‌پوشاند. دیوارها در پایه برج ۲٫۴ متر و در طبقات دو متر ضخامت دارند.

برج پیزا دارای هشت طبقه و ۶۰ متر ارتفاع است. در واقع ارتفاع برج در بلندترین قسمت ۶۷٫۵۶ متر و در کوتاه‌ترین قسمت به ۸۶٫۵۵ متر می‌رسد. برای صعود از برج ۲۵۱ پله به‌ شکل مارپیچ تعبیه شده است.

در رابطه با دلیل جذابیت این اثر تاریخی که انحراف آن از خط عمود است می‌توان گفت که اکنون از خط عمود ۵٫۵ درجه انحراف دارد. بهتر است بدانید در سال ۱۸۳۸ میلادی «الساندرو دلا گراردستکا»، معمار معروف ایتالیایی، در اطراف پی برج راهرویی حفر کرد تا معماری پی برج را به نمایش بگذارد.

چرا برج پیزا کج است؟

در ابتدا تصور می‌شد که طرح اصلی برج کج بوده است؛ ولی با توجه به تحقیقات انجام شده توسط محققان و معماران کج بودن برج به‌دلیل نرمی و سست بودن زمین زیر پی و در نتیجه نشست پی تشخیص داده شده است. زمین این منطقه را عمدتا خاک رس، شن، ماسه ریز و صدف تشکیل می‌دهد. لازم است بدانید که شهر پیزا بین رودخانه‌های آرنو و سرجیو قرار دارد و از آنجا که آب زیادی در خاک منطقه وجود دارد باعث کج شدن برج به‌سمت جنوب شده است.

بزرگ‌ترین کلیسای جهان در شهر رم واقع شده است و در این نوشته می‌خواهیم به معرفی این کلیسا بپردازیم. یکی از بزرگ ترین کلیساهای ایتالیا و جهان، کلیسای سنت پیتر است. کلیسا سنت پیتر نه تنها بزرگ ترین است بلکه به عنوان ثروتمندترین کلیسای ایتالیا نیز شناخته می شود. در بنای این کلیسا، نبوغ بی نظیر و برجسته ی معماری ایتالیایی را به وضوح می توانیم ببینیم. کلیسای سنت پیتر، دارای یکی از شاهکارهای سه گانه ی معروف و زیبای ایتالیایی است.

کلیسای سنت پیتر در شهر رم ایتالیا، جز کلیساهای برجسته و بسیار مهم به شمار می رود و این اهمیت زمانی خودش را نشان می دهد که این کلیسا همیشه به حدی شلوغ است که کسی نمی تواند شمع خود را روشن در دست نگه دارد. کلیسای سنت پیترز از بزرگ ترین کلیساهای جهان است که یادگاری از دوران رنسانس در ایتالیا به شمار می رود. کلیسای سنت پیتر یا همان کلیسای دی سان پترو، بزرگ ترین و ثروتمندترین کلیسای ایتالیا و واتیکان به شمار می رود. این بنای تاریخی و مذهبی، آثار هنری بی نظیری را در دل خود جای داده است که اهمیتش را بیش از پیش در برابر کلیساهای دیگر بالا می برد. وجود ۳ شاهکار بزرگ و مشهور ایتالیایی مانند؛ نقاشی یا مجسمه مریم مقدس مادر عیسی مسیح اثر میکل انژ، گنبد خود و تخت برنینی که در پشت محراب پاپ قرار گرفته است، در این کلیسا گواه این امر می باشد.

مساحت این کلیسا در حدو ۲۰۰ هزار متر مربع است و تمامی حجاری ها و نقاشی های سقفی آن اثر میکل آنژ معروف است. مطلبی جالب در طراحی این بنا وجود دارد این است که، بر اساس نقشه هوایی ساختمان‌های کلیسای سن پیرو انگار به شکل یک کلید طراحی شده که به گفته ی نمادشناسان به عنوان نماد کلید بهشت محسوب می‌شود و مجسمه‌های حواریون مسیح نیز به شکل نیم ‌دایره‌ای در اطراف در ورودی این کلیسا نصب شده‌اند. بر اساس داستان های مذهبی رایج در کاتولیک این کلیسای تاریخی، محل دفن پیتر مقدس یکی از حواریون حضرت مسیح و اولین پاپ جهان است. شواهد تاریخی و عقیدهٔ رایج در کاتولیک و واتیکان حاکی از این هستند که مقبرهٔ پیتر مقدس مستقیماً زیر محراب باسیلیکا قرار گرفته است. به همین دلیل، تعداد زیادی از پاپ‌ها، از ابتدای مسیحیت تا به اکنون، مانند پاپ ژان پل دوم که چند سال پیش فوت کرد، در زیرزمین این کلیسا دفن شده‌اند. از زمان کنستانتین بزرگ، امپراتور افسانه ای و قدرتمند روم، از اول کلیسایی در این مکان قرار داشته‌ است که که به اصطلاح آن را باسیلیکا می نامیدند.. ساخت باسیلیکای حاضر، که جایگزین باسیلیکای قدیمی قرن ۴ میلادی شده‌است، از تاریخ ۱۸ آوریل ۱۵۰۶ آغاز شد و در ۱۸ نوامبر ۱۶۲۶ به پایان رسید. از نظر معماری، این کلیسا بزرگترین بنای دوران خود محسوب می‌شود. باسیلیکای سن پیترز یکی از ۴ باسیلیکای رم است که به عنوان باسیلیکای اعظم در بین مسیحیان شناخته می شود.

باسیلیکای سن پیترز یکی از ۴ باسیلیکای رم است که به عنوان باسیلیکای اعظم در بین مسیحیان شناخته می شود. برخلاف تصور رایج، این کلیسا یک کلیسای جامع نیست؛ چرا که محل اقامت پاپ در این کلیسا نیست. محل اقامت پاپ به عنوان اسقف رم، در باسیلیکای سنت جان لاتران قرار دارد. زمانی که میکل آنژ مسئولیت ساخت و طراحی این ساختمان را بر عهده گرفت، ۴ ستون بسیار بزرگ از باقی مانده‌های سالن باسیلیکای قدیمی که باقی مانده بود، در ساخت این بنا از آن ها استفاده جست. او همچنین تعدادی از طرح‌ها و نقشه‌های معماران و مهندسان نامی قرن ۱۶ را در دست داشت و در طراحی و ساخت این بنا از آن ها بهره گرفت. در همهٔ این طرح‌ها چند ویژگی مشترک وجود داشت. همهٔ آنها گنبدی را که با گنبدی که برونلسکی یک قرن پیش از این برای کلیسای جامع فلورانس ساخته شده بود، یکسان و برابر می دیدند. سردیس قدیس پطرس، بخش زیادی از زندگی پربارطراح معروف دیگر ایتالیایی برنینی را که ادامه ی راه طراحی میکل آنژ را رفت، به خود اختصاص داده است. این نماد تجسمی از تلفیق هنر پیکرتراشی با معماری همراه با نقاشی و نورپردازی است و نمایانگر نور معنوی و زیبای این محل می‌ باشد. طراحی با شکوه میدان روبروی کلیسای سن پیرو، به گونه‌ای ظریف و مؤثر از پهنای نمای ساختمان مادرنو، در نظر بازدید کنندگان کم می کند که اعجاب آور است. کلیسا، با دو یال ذوزنقه‌ای هم جهت به میدان بیضی شکل که با دو ردیف دوتایی ستون به شیوهٔ توسکان ساخته شده است. ستون بزرگی را که از مصر آورده شده در مرکز فواره‌های ساخت مادرنو قرار دارد را در دو کانون خود قرار داده است. به این شکل برنینی ساختمانی از دورهٔ رنسانس که به صورت تکی و مستقل ایستاده بود را به صورت طرح گسترده در پیوند با محیط پیرامون خود در میدان و معماری پویای باروک تبدیل کرد.

از دیگر مواردی را که فقط در کلیسای سنت پیتر می توانید ببینید اگر بخواهیم اشاه کنیم این است که پاپ تنها کشیشی است که اجازه وارد شدن به محراب بالای کلیسا را دارد. عکس بالای گنبد اثر میکل آنژ به ارتفاع ١١٩ متر است. این عکس بر اساس هلنا، ورونیکا و اندرو بر اساس طراحی برونلسکی برای دومو در فلورانس و توسط چهار پایه محکم سنگی حمایت شده است. همچنین بالکن مرکزی این کلیسا، به عنوان جایگاه دلا بندیزیون،کی یاز قدیس های مسیحی است که در عید های پاک و کریسمس نذری ها و هدیه های خود را از این مکان بین مردم تقسیم می کرده است. فضای داخلی غار مانند آن با طول ١٨٧ متر پوشیده شده از ۱۵ هزار متر مربع نقاشی ها و آثار دیدنی و جذاب که از جمله این آثار می توان یه نقاشی زیبای مریم مقدس مادر حضرت عیسی مسیح، اثر میکل آنژ در سر شبستان سمت راست مشاهده کرد. این کلیسا به جرات یکی از آثار و جاذبه های پر طرفدار و بسیار قدرتمند توریستی رم است که در یک روزشاید بیش از ۲ هزار نفر بازدیدکننده داشته باشد. بنابراین اگر قصد رفتن به این کلیسا را دارید، انتظار صف طولانی برای ورود به آن را داشته باشید. یادتان نرود که برای رفتن به این کلیسا حتما از پوشش مناسبی برخوردار باشید.

شهر وین کشور اتریش یکی از قدیمی‌ترین پایتخت‌های جهان محسوب می‌شود که پر از جاذبه‌های تاریخی دیدنی است.

کافه های دنج و جذابی نیز در این شهر وجود دارد که همگی نشان دهنده شکوه و زیبایی است که در گذشته این شهر دارا بوده است. اگر عاشق معماری و بناهای تاریخی به سبک گوتیک و باوک هستید می توانید به این شهر بروید و به تماشای بناهای تاریخی به جا مانده در این شهر بایستید.

در این مطلب می خواهیم به سراغ یکی از کلیساهای این شهر، یعنی کلیسای جامع استفان برویم که در شهر وین به عنوان یکی از مشهورترین بناهای تاریخی نیز عنوان دارد. این کلیسا که در سال ۱۱۴۷ میلادی ساخته شده، کلیسای مادر کاتولیک در اروپای مرکزی، جایگاه اسقف اعظم و کاردینال کریستوف شون‌بورن است. در ادامه همراه ما باشید تا بیشتر کلیسای جامع استفان در وین خدمتتان معرفی نماییم.

همانطور که گفتیم در این مطلب می خواهیم درباره کلیسای جامع استفان در شهر وین نیز صحبت کنیم، این کلیسا از مشهورترین کلیساهای این شهر است و دارای ۱۰۷ متر طول و ۳۴ متر عرض نیز می باشد. ارتفاع برج های این کلیسا نیز به ۱۳۶ متر می رسد و محل قرارگیری این کلیسا در مرکز شهر وین و در میدان اشتقان این شهر نیز می باشد. کلیسای جامع استفان که به نام های «سنت اِستفان» یا «سنت اشتفان» هم در شهر وین نیز معروف هستند از جنگ های متعددی توانسته جان سالم به در ببرد و گونه ای به عنوان نماد آزادی این شهر قلمداد می شود. کلیسای گوتیکی در سال ۱۱۴۷ میلادی ساخته شده و معروف ‌ترین ویژگی ظاهری آن الگوی لوزی شکل بام است.

اولین ساختمان کلیسایی که در محوطه کلیسای جامع استفان امروزی ساخته شد، یک کلیسای رومانسک بود که بعداً در سال ۱۱۴۷ با کلیسای رومانسک بزرگ‌تری جایگزین گردید. یک آتش‌سوزی بزرگ در سال ۱۲۵۸ آن ساختمان را ویران کرده و ساخت و ساز کلیسای گوتیکی امروزی در اوایل قرن ۱۴ آغاز شد. کلیسای جامع استفان طی محاصره ترک‌ها در سال ۱۶۸۳ و در روزهای پایانی جنگ جهانی دوم آسیب‌هایی دید. ساختمان در سال ۱۹۴۸ دوباره بازگشایی شد و بام آن بعد از تعمیر با کاشی‌های سرامیکی به صورت الگویی از اشکال لوزی تزئین گشت. از میان مهم‌ترین رویدادهایی که در کلیسای جامع استفان روی داد، می‌توان ازدواج موتزارت در سال ۱۷۸۲ و مراسم تشییع او در دسامبر ۱۷۹۱ را نام برد.

مختصری از تاریخ کلیسای جامع استفان

کلیسای جامع استفان توسط رودولف چهارم در قرن ۱۲ میلادی بر روی ویرانه های دو کلیسای قدیمی تر نیز ساخته شد. کل ساختمان بیرونی این کلیسا به رنگ سفید بوده ولی در حال حاضر به علت آلودگی هوا تیره شده، سقف کلیسا به صورت طرح کاشی کاری و طرح نماد امپراتوری وین است و دارای حدود ۲۵۰۰۰ آجر شیروانی رنگارنگ، این کلیسا سمبل رسمی شهر وین محسوب می‌شود و بزرگترین ناقوس اتریش به نام «پومرین» در این کلیسا قرار دارد. کلیسای جامع استفان در قرن ۱۲ میلادی به سبک «رُمانسک» توسط «دوک هاینریش دوم جاسومیرگوت» ساخته شد و بعد از آتش ‌سوزی در سال ۱۲۵۸ دوباره به سبک «رمانسک» بازسازی شد. برج‌های کلیسا به سبک «گوتیک» بعداً به کلیسا اضافه شدند و به پایان رسیدن برج‌ ها دو قرن و حتی بیشتر طول کشیده است. از جمله جالب ترین قسم های کلیسای جامع استفان نیز سردابه آن است که بقایای اسکلت قربانیان طاعون در قبرهای دست جمعی را در آنجا نگه می داشته اند.

درباره کلیسای جامع استفان در وین

کلیسای جامع استفان در شهر وین از سازه های شگفت انگیزی است سنگ تیره و کاشی‌های رنگی در بام بوده و ارتفاع آن نیز حدود ۱۳۵ متر است. زمان ساخت این کلیسا در بین سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۳۳ نیز بوده است، اما به علت جنگ هایی که در آن زمان در این شهر نیز رخ داده بوده است کلیسای جامع استفان نیز مورد آسیب هایی قرار گرفته بود است. برج شمالی هرگز به پایان نرسید تا همتای شریک خود باشد، اما در سال ۱۵۲۹ به روی آن تاجی رنسانسی قرار داده شد. از بالای این برج نیز می‌توانید نماهایی شگفت را ببینید اما این برج مجهز به بالابر می‌باشد.

ناقوس «پومرین» (Pummerin) یکی از بزرگ ‌ترین ناقوس‌های جهان بوده و از بقایای یک توپ جنگی ترک در سال ۱۶۸۳ ساخته شد. این ناقوس در جشن سال نو به صدا در آمده و نوای آن را در سرتاسر شهر می‌توان شنید. این ناقوس را بر روی برج این کلیسا نیز قرار دادند.

بر روی در ورودی این کلیسا در شهر وین نیز نشانی که شکل O5 حکاکی شده است، این علامت نیز همیت تاریخی خاصی دارد. این عدد پنجمین نماد حروف الفبا یعنی E بوده است که در کنار حرف O نیز مخفی شده و نشانگر نام کشور اتریش است. این علامت نیز نشانی مخفی از یک مقاومت برای نازی های اتریشی نیز بوده است. فضای داخلی کلیسا پر از دیدنی‌های جالب توجه و آثار هنری برجسته است. یکی از برترین گنج‌های کلیسا، محراب «وینر نویشتات» (Wiener Neustadt) از سال ۱۴۴۷ در نمازخانه دست چپ خواهد بود. این محراب با نقاشی‌ها و طلاکاری باشکوهش مریم مقدس را در میان کاترین و باربارای مقدس به تصویر می‌کشد.

در داخل این کلیسا علاوه بر بناهای دیدنی و ارزشمندی که وجود دارد و می توانید از آنها دیدن نمایید و لذت ببرید نیز آثار و متونی از کتاب های قدیمی و همچنین لباس اسقف ها هم نیز در این کلیسا نگهداری می شود که می توانید آنها ببینید. یک خود نگاره کمیاب از هنرمندی در زیر پلکان به چشم می‌خورد که در حال نگاه کردن به بیرون یک پنجره است. این خودنگاره نشانی از گذار به دوران رنسانس، زمانی که هنرمندان شروع به کسب شهرت کردند و دیگر ناشناس نبودند نیز است.

دسترسی به کلیسای جامع استفان

آدرس: Stephansplatz, 1010 Wien

ایمیل: www.stephanskirche.at

تلفن: ۰۰۴۳۱۵۱۵۵۲۳۰۵۴

ساعات کاری:

یکشنبه ها و دوشنبه ها: ۶ صبح تا ۱۰ شب

شنبه ها: ۷ صبح تا ۱۰ شب

روزهای تعطیل: ۷ صبح تا ۱۰ شب

در این کلیسا هر روز تورهایی به مدت ۳۰ دقیقه برگزار می شود.

یکی از اماکن تاریخی ایران که به عنوان میراث جهانی ثبت شده است، قره کلیسا نام دارد که در آذربایجان غربی واقع شده است. در این نوشته می‌خواهیم به معرفی این کلیسا بپردازیم.

درباره قره کلیسا ماکو

قره كليسا يكی از زيباترين و پرنقش‌ونگارترين كليساهای ارمنيان در ايران است که به‌عنوان اولین کلیسای جهان مسیحیت شناخته می‌شود. این کلیسا روی مزار تاتائوس؛ یکی از حواریون حضرت مسیح (ع) احداث شده است و تاریخچه ساخت آن بر اساس اسناد موجود، به بعد از شهادت تاتائوس مقدس توسط جانشین پادشاه ارمنستان می‌رسد.

قره کلیسا آذربایجان غربی به‌عنوان قدیمی‌ترین کلیسای جهان شناخته می‌شود

این كلیسا در دل شهرها و روستاهای ترک‌نشین و مسلمان‌نشین قرار دارد و تجمع سالانه مسیحیان برای برگزاری مراسم مذهبی با استقبال قابل‌توجه شیعیان منطقه همراه بوده و برخی از مردم منطقه نیز میزبان مسافران این آیین مسیحی هستند. اين بنای تاريخی و مذهبی به‌دلیل داشتن معماری بی‌نظیر در تيرماه سال ۱۳۸۷ در سی و دومين نشست ميراث جهانی يونسكو در كبک كانادا، به‌همراه دو کلیسای سن استپانوس و زور زور در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید.

داستان قره کلیسا

تاتائوس یکی از حواریون عیسی مسیح بود که در حدود سال ۴۰ میلادی به دعوت «آبکار»، پادشاه ارمنستان، برای تبلیغ دین مسیحیت راهی این سرزمین شد. بعد از مرگ آبکار، فردی به نام سانادروک به پادشاهی رسید. وی به‌همراه دخترش که «ساندخت» نام داشت، دین مسیح را پذیرفتند؛ اما اندکی بعد سانادروک این دین را ترک کرد و با تاتائوس به مخالفت برخاست. در سال ۶۶ میلادی تادئوس مقدس به‌همراه ساندخت و چند نفر دیگر که به دین مسیحیت ایمان آورده بودند، به دستور این پادشاه دستگیر شدند و پس از شکنجه به قتل رسیدند و تادئوس مقدس در مکان فعلی دیر مدفون شد. بعدها روی قبر او نمازخانه كوچكی ساختند و در قرن هفتم ميلادی، اين نمازخانه به كليسای بزرگی تبديل شد.

روایت دیگری که پیرامون ماجرا وجود دارد این است که تاتائوس وقتی به ارمنستان آمد برای پیروان خود کلیسایی ساخت و وقتی که توسط سانادروک به قتل رسید او را در محراب همین کلیسا به خاک سپردند. دختر پادشاه نیز در نزدیکی این کلیسا دفن شده است که در خال حاضر آرامگاهش در نزدیکی این کلیسا قرار دارد.

وجه تسمیه قره کلیسا

کلیسای تادئوس مقدس، که نام دیگر قره کلیسا است، در زبان ارمنی «سورپ تادئوسی وانک» (به زبان ارمنی: Սուրբ Թադէոսի վանք و به لاتین: Surb Tadeosi vank) نامیده می‌شود. این کلیسا در بین ارمنیان به تاده مقدس معروف است و مورخان سده هشتم هجری به بعد نیز در آثار خود از آن با نام قرا کلیسا نام برده‌اند. تصور می‌شود به کار بردن واژه «قره» برای این کلیسا که در زبان ترکی به‌معنای سیاه است، به‌علت استفاده از سنگ سیاه در ساختمان آن باشد؛ هرچند زبان مردم آذربایجان تا قبل از نفوذ زبان ترکی، زبان آذری (زبان باستانی آذربایجان) بوده است و مطمئناً در ادوار پیش از سده هشتم هجری قمری، کلیسای طاطاووس نامی دیگر داشته است.

در گویش‌های تاتی و هرزنی که از زبان آذری هستند واژه‌های «کله» یا «کالا» به معنی «بزرگ» است. قرا در زبان ترکی آذری به معنی بزرگ است و خود تغییر یافته واژه «کلان» است؛ بنابراین قرا کلیسا در اصل «کارا کلیسا» یا «کالا کلیسا» بوده است. از آن جایی که ارمنی‌ها به دیرها، مجتمع فرهنگی، هنری، ادبی و دینی «وانک» می‌گویند، وانک تاتووس همانند سایر وانک‌های ارمنی‌ها، محل اجتماع طلاب و خطاطان و خوش‌نویسان، فلاسفه، مورخان و دانشمندان بود و کتابخانه وانک نیز مورد استفاده آنان قرار می‌گرفت و کلمه وانک با مفهوم نام آذری کلیسا «کارا» کاملاً مطابقت دارد؛ در حال حاضر نیز این کلیسا به نام «قرا کلیسا» یا «قره کلیسا» معروف است.

معماری قره کلیسا

قره کلیسا معماری زیبا و چشم‌نوازی دارد و در میان کلیساهای ایران زبانزد است و ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارد. از جمله مهم‌ترین شاخصه‌های قره كلیسا می‌توان به تزیین این اثر باستانی با داستان‌های شاهنامه اشاره كرد كه زیبایی خاصی به این اثر بخشیده است. تکنیک و حجم‌پردازی این کلیسا نیز در نوبه خود از کم‌نظیرترین پرداخت‌های هنرهای تجسمی است. نقش برجسته‌های کلیسا در نهايت زيبايی، ظرافت، تناسب و با مضامين مرتبطی به دست هنرمندان باذوق، باتجربه و بامهارت اجرا شده‌اند.

مقره کلیسا دارای حجاری‌ها و نقش‌برجسته‌های متنوع و زیبا است

مساحت قره کلیسا ۶,۲۸۵ متر مربع است که با دیوارهای بلند و برج و بارو محصور شده و شباهت بسیاری به کلیسای «اچمیادزین» ارمنستان دارد. این کلیسا دو بخش دارد که بخش قديمی با سنگ‌های تراشيده و سياه و بخش جديد نيز با سنگ‌های سفيد ساخته شده و با دو گنبد زیبا در اندازه‌های ۲۴ و ۱۸ متر مزین شده است. در اطراف این مکان نیز ۴۴ باب دیر وجود دارد.

کلیسای جامع طاطاووس مقدس شامل مجموعه‌ای از فضاهای جانبی مشتمل بر دو حیاط شرقی و غربی و ۴۷ اتاق است که به راهبان، طلبه‌ها، محققان و نویسندگان، نگهبانان کلیسا و کتابخانه آن تعلق داشته است. علاوه بر آن، زیرزمین کوچکی نیز در زیر اتاق‌ها قرار دارد و فضاهای کوچکی نظیر ناهارخوری، آشپزخانه، آسیاب، عصارخانه، دخمه‌ای برای نگهداری غذا و فضاهای دیگری در حیاط جانبی غربی است.

منبع عکس: خبرگزاری برنا (عکاس: علی غیور)، خبرگزاری شبستان (عکاس: سعید نوری)، باشگاه خبرنگاران جوان (عکاس: پوریا ترابی) و یونسکو

اگر به مقطع کلیسای طاطاووس نگاه کنید، تمام بنا به‌صورت یک ساختمان واحد دیده می‌شود. برخلاف معابد اولیه ارمنی‌ها که به‌شکل مربع است، این کلیسا مستطیل شکل است. قسمت شرقی آن با سنگ سیاه ساخته شده و تنها قسمتی است که از زلزله ۱۳۹۱ میلادی محفوظ ماند و شامل محراب و اتاق‌های جانبی و محوطه جلو محراب و گنبدی کوچک است.

قسمت خارجی قره کلیسای ماکو، دارای طرح‌های معماری جالب و زيبایی شامل نقش‌های گل و بوته، تصاوير انسانی، شکل حيوانات و نقوشی مشتمل بر وقايع داستانی است. با توجه به ویژگی‌های معماری در این بنای تاریخی، وجود دیوارهای دفاعی پیرامون کلیسا و ورودی اصلی آن، این بنا حکم قلعه نیز دارد. در چهار جهت قلعه، پنج برج دیده‌بانی به‌شکل یک قوس قرار گرفته است.

همچنین مقبره ساندخت، شاهزاده ارمنی که به سبب عقیده‌اش به مسیحیت به شهادت رسید بر بالای تپه‌ای در مجاورت کلیسا قرار دارد. در محوطه داخلی کلیسا چندین سنگ قبر و نیز یک حوض سنگی وجود دارد و نقش برجسته‌های فراوانی روی دیوارهای بیرونی کلیسا نقش بسته‌اند. سقف محراب کلیسا نیز با سنگ‌های مرمر سیاه و سفید به‌شکلی زیبا تزیین شده است. در محوطه داخلی کلیسا و روی دیوار، محلی برای روشن کردن شمع وجود دارد.

مرمت قره کلیسا

قره کلیسا در طول زمان بارها غارت و تخریب شده و به‌دلیل بلایای طبیعی مانند زلزله، آسیب فراوانی دیده است. یورش مغولان و جانشینان آن‌ها، حمله تیمور لنگ، حمله سپاه عثمانی و جنگ‌های داخلی آذربایجان، خسارت زیادی به این بنا وارد کرده است. نخستین بار هنگام حمله چنگیزخان مغول بخش وسیعی از قره کلیسا تخریب شد؛ اما در زمان حکومت هلاکوخان این کلیسا به همت خواجه نصیرالدین طوسی مرمت شد.

قره کلیسا در طول زمان بارها در اثر عوامل مختلف تخریب و بازسازی شده است

همچنین بر مبنای کتیبه‌ای که در کنار محراب بخش قدیمی کلیسا موجود است، در قرن ۱۴ میلادی (سال ۱۳۱۹ میلادی) زلزله مهیبی بنای این کلیسا را تخریب می‌کند و بنای موجود توسط اسقف زاکاریا و دو تن از برادران او به نام‌های پطروس و سرکیس در دوره زمانی ۱۰ ساله تعمیر و بازسازی شده و در سال ۱۴۰۱ میلادی بار دیگر درهای کلیسا به روی زائران گشوده می‌شود. همچنین کلیسا در سال ۱۶۹۱ میلادی با سنگ‌های سیاه و در سال ۱۸۱۰ میلادی به دستور «سیمون بزنونی»، اسقف ماکو با سنگ‌های سفید بازسازی شد.

سیمون بزنونی دستور داد تخته سنگ‌هایی از مرمر سفید را از منطقه «قرخ بولاغ» و «شاورشان» (ماکو) به محل کلیسا حمل کنند و در ضلع باختری کلیسای کهن به بازسازی کلیسای قدیمی بپردازند. ساختمان جدیدتر کلیسا در دوران قاجار به فرمان عباس میرزای ولیعهد به بخش قدیمی‌تر اضافه شد. کلیسای جدید با سنگ‌های سفید و حجاری‌هایی بی‌نظیر، با الهام از کلیسای جامع اچمیادزین ارمنستان تزیین شده است؛ هر چند مراحل ساختن این کلیسا به‌علت مرگ عباس میرزا ناتمام ماند.

مراسم قره کلیسا

قره کلیسا میان ارمنی‌ها از تقدس بالایی برخوردار است. بسیاری از آن‌ها فرزندان خود را برای غسل تعميد به اين كليسا می‌برند، در آن جا جشن می‌گيرند، گوسفند قربانی می‌كنند و خواسته‌های خود را از خدا و حضرت مسيح (ع) طلب می‌كنند.

هر ساله در قره کلیسا مراسم مذهبی به نام باداراک یا عشای ربانی برگزار می‌شود و در این زمان غیر مسیحیان نمی‌توانند از این کلیسا دیدن کنند

در این کلیسا هر سال از اواخر تیرماه تا اوایل مردادماه که مصادف با شهادت طاطائوس مقدس، یکی از حواریون حضرت عیسی مسیح (ع) است؛ آیین مذهبی با نام «باداراک» یا عشای ربانی برگزار می‌شود و مسحیان ضمن زيارت مقبره تاتائوس، نيايش و قربانی به‌جای می‌آورند. این مراسم از روز پنجشنبه تا شنبه برگزار می‌شود که اعتقاد بر این است که راهب مدفون شده در کلیسا، در یکی از این سه روز سال فوت کرده است. اوج مراسم در روز سوم (شنبه) است

شرکت در این مراسم برای مسیحیان آزاد است و اغلب ارامنه از نقاط دور و نزدیک ایران از جمله شهرهای ارومیه، تبریز، تهران، اصفهان و از ديگر كشورهای جهان مانند ارمنستان، سوريه، لبنان، هلند، فرانسه، اتريش، آلمان و كانادا در اين مراسم شركت می‌كنند.

قره کلیسا کجاست؟

قره کلیسا یکی از جاهای دیدنی ماکو است که در نزدیکی روستای قره کلیسا و در هفت کیلومتری جاده چالدران به قره ضیاالدین و همچنین جنوب شهر ماکو قرار دارد. فاصله قره کلیسا تا شهر چالدران حدود ۲۰ کیلومتر است که در جهت شمال شرق چالدران و در منطقه «سیه چشمه» واقع شده است.

این کلیسا در منطقه کوهستانی چالدران که مرتفع‌ترین منطقه استان آذربایجان غربی است قرار دارد. ساختمان کلیسا در تپه کم‌ارتفاعی در دامنه کوه جای گرفته که از طرف مشرق بر دره کم عمقی مشرف است که در آن رودی جاری است.

راه دسترسی به قره کلیسا

برای دیدن کلیسای طاطاووس باید راهی شمال غرب ایران و استان زیبای آذربایجان غربی شوید. از طریق دو مسیر تبریز و ارومیه می‌توانید به این کلیسای تاریخی بروید:

• میسر اول: راه اول شما را از طریق تبریز به قره کلیسا می‌رساند و در این مسیر از شهرهای مرند، قره ضیاءالدین و شوط عبور می‌کنید. از شوط تا قره کلیسا حدود ۳۵ کیلومتر است. قره کلیسا تقریباً در میانه راه شوط به چالدران قرار گرفته است. وقتی از شوط به‌سمت چالدران حرکت می‌کنید، سه راهی قره کلیسا در سمت راست شما قرار گرفته است. بیشتر این مسیر، یعنی از تبریز تا سه راهی شوط، جاده ترانزیت بین‌المللی است و از کیفیت بهتری نسبت به مسیر دوم برخوردار است.
• مسیر دوم: در مسیر دوم شما از طریق ارومیه به قره کلیسا می‌رسید و شهرهای سلماس، خوی و چالدران را پشت سر می‌گذارید. جاده خوی به چالدران با مسافت حدود ۱۰۰ کیلومتر، کوهستانی و نسبتاً فرعی است.

فاصله تبریز تا قره کلیسا: حدود ۲۷۰ کیلومتر

فاصله ارومیه تا قره کلیسا: حدود ۲۷۵ کیلومتر

• آدرس قره کلیسا ماکو: ۲۰ کیلومتری شمال شرق شهرستان چالدران، روستای قره کلیسا (مشاهده روی نقشه)

بهترین زمان بازدید از قره کلیسا

با توجه به اینکه این منطقه در فصل‌های پاییز و زمستان آب و هوای سردی دارد؛ بهترین زمان سفر به قره کلیسا فصل‌های بهار و تابستان است. نکته‌ای در انتخاب زمان برای از این کلیسا باید در نظر بگیرید این است که در روزهایی که مراسم آیینی مسیحیان در این مکان برگزار می‌شود، امکان بازدید برای غیر مسیحیان وجود ندارد.